Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.2.14
karmaṇi ca
Aṣṭādhyāyī 2.2.14
Vṛtti Patañjali

katham idam vijñāyate karmaṇi yā ṣaṣṭhī sā na samasyate iti āhosvit karmaṇi yaḥ ktaḥ iti .

kutaḥ sandehaḥ .

ubhayam prakṛtam .

tatra anyatarat śakyam viśeṣayitum .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

karmaṇi iti ṣaṣṭhīnirdeśaḥ cet akartari kṛtā samāsavacanam .

karmaṇi iti ṣaṣṭhīnirdeśaḥ cet akartari kṛtā samāsaḥ vaktavyaḥ .

idhmapravraścanaḥ palāśaśātanaḥ .

tṛkakābhyam ca anarthakaḥ pratiṣedhaḥ .

tṛkakābhyam ca anarthakaḥ pratiṣedhaḥ .

apām sraṣṭā .

karmaṇi iti eva siddham .

astu tarhi karmaṇi yaḥ ktaḥ iti .

kim udāharaṇam .

brāhmaṇasya bhuktam vṛṣalasya pītam iti .

ktanirdeśe asamarthatvāt apratiṣedhaḥ .

ktanirdeśe asamarthatvāt apratiṣedhaḥ .

anarthakaḥ pratiṣedhaḥ apratiṣedhaḥ .

samāsaḥ kasmāt na bhavati .

asāmarthyāt .

katham asāmarthyam .

sāpekṣam asamartham bhavati iti .

dravyam atra apekṣyate odanaḥ .

pratiṣedhyam iti cet kartari api pratiṣedhaḥ .

atha evam sati pratiṣedhaḥ kartavyaḥ iti dṛśyate kartari api pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ syāt .

brāhmaṇasya gataḥ brāhmaṇasya yātaḥ iti .

pūjāyām ca pratiṣedhānarthakyam .

pūjāyām ca pratiṣedhaḥ anarthaḥ .

rājñām pūjitaḥ .

karmaṇi iti eva siddham .

tasmāt ubhayaprāptau karmaṇi ṣaṣṭhyāḥ pratiṣedhaḥ .

tasmāt ubhayaprāptau karmaṇi iti evam yā ṣaṣṭhī tasyāḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

saḥ tarhi vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ ityarthe ayam caḥ paṭhitaḥ .

kamaṇi ca .

karmaṇi iti evam yā ṣaṣṭhī iti .