samāhārasamūhayoḥ aviśeṣāt samāhāragrahaṇānarthakyam taddhitārthena kṛtatvāt .

samāhāraḥ samūhaḥ iti aviśiṣtau etau arthau .

samāhārasamūhayoḥ aviśeṣāt samāhāragrahaṇam anarthakam .

kim kāraṇam .

taddhitārthe kṛtatvāt .

taddhitārthe dviguḥ iti evam atra dviguḥ bhaviṣyati .

yadi taddhitārthe dviguḥ iti evam atra dviguḥ bhavati taddhitotpattiḥ prāpnoti .

utpadyatām .

luk bhaviṣyati .

lukkṛtāni prāpnuvanti .

kāni .

pañcapūlī daśapūlī .

aparimāṇabistācitakambalebhyaḥ na taddhitaluki iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .

pañcagavam daśagavam .

goḥ ataddhitaluki it ṭac na prapnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

aviśeṣeṇa dvigoḥ ṅīp bhavati iti uktvā samāhāre iti vakṣyāmi .

tat niyamārtham bhaviṣyati .

samāhāre eva na anyatra iti .

goḥ akāraḥ dvigoḥ samāhāre .

aviśeṣeṇa goḥ ṭac bhavati iti uktvā dvigoḥ samāhāre iti vakṣyāmi .

tat niyamārtham bhaviṣyati .

samāhāre eva na anyatra iti .

abhidhānārtham tu .

abhidhānārtham tu samāhāragrahaṇam kartavyam .

samāhāreṇa abhidhānam yathā syāt taddhitārthena mā bhūt iti .

kim ca syāt .

taddhitotpattiḥ prasajyeta .

utpadyatām .

luk bhaviṣyati .

lukkṛtāni prāpnuvanti .

sarvāṇi parihṛtāni .

na sarvāṇi parihṛtāni .

pañcakumāri daśakumāri .

lik taddhitaluki iti ṅīpaḥ luk prasajyeta .

dvandvatatpuruṣayoḥ uttarapade nityasamāsavacanam .

dvandvatatpuruṣayoḥ uttarapade nityasamāsaḥ vaktavyaḥ .

vāgdṛṣadapriyaḥ chatropānahapriyaḥ pañcagavapriyaḥ daśagavapriyaḥ .

kim prayojanam .

samudāyavṛttau avayavānām mā kadā cit avṛttiḥ bhūt iti .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

iha dvau pakṣau vṛttipakṣaḥ avṛttipakṣaḥ ca .

yadā vṛttipakṣaḥ tadā sarveṣām eva vṛttiḥ .

yadā tu avṛttiḥ tadā sarveṣām avṛttiḥ .

uttarapadena parimāṇina dvigoḥ samāsavacanam .

uttarapadena parimāṇina dvigoḥ samāsaḥ vaktavyaḥ .

dvimāsajātaḥ trimāsajātaḥ .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

sup supā iti vartate .

evam tarhi idam syāt : dvau māsau dvimāsam , dvimāsam jātasya iti .

na evam śakyam .

svare hi doṣaḥ syāt .

dvimāsajātaḥ iti prāpnoti dvimāsajātaḥ iti ca iṣyate .

dvyāhnajātaḥ ca na sidhyati .

dvyahajāta iti prāpnoti na ca evam bhavitavyam .

bhavitavyam ca yadā samāhāre dviguḥ .

dvyahnajātaḥ tu na sidhyati .

kim ucyate parimāṇinā iti na punaḥ anyatra api .

pañcagavapriyaḥ daśagavapriyaḥ .

anyatra samudāyabahuvrīhitvāt uttarapadaprasiddhiḥ .

anyatra samudāyabaḥ huvrīhisañjñḥ .

anyatra samudāyabahuvrīhitvāt uttarapadam prasiddham .

uttarapade prasiddhe uttarapade iti dviguḥ bhaviṣyati .

sarvatra matvarthe pratiṣedhaḥ .

sarveṣu pakṣeṣu dvigusañjñāyāḥ matvarthe pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

kim prayojanam .

pañcakhaṭvā daśakhaṭvā .

dvigoḥ iti īkāraḥ mā bhūt .

pañcaguḥ daśaguḥ .

goḥ ataddhitaluki iti ṭac mā bhūt iti .