Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.1.49
pūrvakāla-eka-sarva-jarat-purāṇā-nava-kevalāḥ samānādhikaraṇena
Aṣṭādhyāyī 2.1.49
Vṛtti Patañjali

iha kasmāt avyayībhāvaḥ na bhavati .

ekā nadī ekanadī .

nadībhiḥ saṅkhyā iti prāpnoti .

iha kaḥ cit samāsaḥ pūrvapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit uttarapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit anyapadārthapradhānaḥ , kaḥ cit ubhayapadārthapradhānaḥ .

pūrvapadārthapradhānaḥ avyayībhāvaḥ , uttarapadārthapradhānaḥ tatpuruṣaḥ , anyapadārthapradhānaḥ bahuvrīhiḥ , ubhayapadārthapradhānaḥ dvandvaḥ. na ca atra pūrvapadārthaprādhānyam gamyate .

athavā avyayībhāvaḥ kriyatām bahuvrīhiḥ iti .

bahuvrīhiḥ bhaviṣyati vipratiṣedhena .

bhavet ekasañjñādhikāre siddham paraṅkāryatve tu na sidhyati .

ārambhasāmarthyāt ca avyayībhāvaḥ prāpnoti paraṅkāryatvāt ca bahuvrīhiḥ .

paraṅkāryatve ca na doṣaḥ .

nadībhiḥ saṅkhyāyāḥ samāhāre avyayībhāvaḥ vaktavyaḥ .

saḥ ca avaśyam vaktavyaḥ .

sarvam ekanadītare .