Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.1.18
pāre madhye ṣaṣṭhyā vā
Aṣṭādhyāyī 2.1.18
Vṛtti Patañjali

vāvacanam kimartham .

vibhāṣā samāsaḥ yatha syāt .

samāsena mukte vākyam api yathā syāt .

pāram gaṅgāyāḥ iti .

na etat asti prayojanam .

prakṛtā mahāvibhāṣā .

tayā vākyam api bhaviṣyati .

idam tarhi prayojanam avyayībhāvena mukte ṣaṣṭhīsamāsaḥ yathā syāt .

gaṅgāpāram iti .

etat api na asti prayojanam .

ayam api vibhāṣā ṣaṣṭhīsamāsaḥ api .

tau ubhau vacanāt bhaviṣyataḥ .

ataḥ uttaram paṭhati .

pāre madhye ṣaṣṭhyā vāvacanam .

pāre madhye ṣaṣṭhyā vā iti vaktavyam .

avacane hi ṣaṣṭhīsamāsābhāvaḥ yathā ekadeśipradhāne .

akriyamāṇe hi vāvacane ṣaṣṭhīsamāsasya abhāvaḥ syāt yathā ekadeśipradhāne .

tat yatha ekadeśisamāsena mukte ṣaṣṭhīsamāsaḥ na bhavati .

kim punaḥ kāraṇam ekadeśisamāsena mukte ṣaṣṭhīsamāsaḥ na bhavati .

samāsataddhitānām vṛttiḥ vibhāṣā .

vṛttiviṣaye nityaḥ apavādaḥ .

iha punaḥ vāvacane kriyamāṇe ekayā vṛttiḥ vibhāṣā aparayā vṛttiviṣaye vibhāṣāpavādaḥ .

ekārāntanipātanam ca .

ekārāntanipātanam ca kartavyam .

pāregaṅgam iti .

na kartavyam .

saptamyāḥ alukā siddham .

bhavet siddham yadā saptamī yadā tu anyāḥ vibhaktayaḥ tadā na sidhyati .