Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.1.4
saha supā
Aṣṭādhyāyī 2.1.4
Vṛtti Patañjali

sahavacanam kimartham .

sahavacanam pṛthak asamāsārtham .

sahagrahaṇam kriyate sahabhūtayoḥ samāsañjñā yathā syāt ekaikasya mā bhūt iti .

kim ca syāt .

yadi ekaikasya samāsañjñā syāt iha ṛkpādaḥ iti samāsāntaḥ prasajyeta .

iha ca rājāśvaḥ iti dvau svarau syātām .

katham ca kṛtvā ekaikasya sañjñā prāpnoti .

pratyekam vākyaparisamāptiḥ dṛṣṭā .

tat yathā vṛddhiguṇasañjñe pratyekam bhavataḥ .

nanu ca ayam api asti dṛṣṭāntaḥ samudāye vākyaparisamāptiḥ iti .

tat yathā gargāḥ śatam daṇḍyantām iti .

arthinaḥ ca rājānaḥ hiraṇyena bhavanti na ca pratyekam daṇḍayanti .

sati etasmin dṛṣṭānte yadi tatra pratyekam iti ucyate iha api sahagrahaṇam kartavyam .

atha tatra antareṇa pratyekam iti vacanam pratyekam guṇavṛddhisañjñe bhavataḥ iha api na arthaḥ sahagrahaṇena .

evam tarhi siddhe sati yat sahagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam yogāṅgam yathā vijñāyeta .

sati ca yogāṅge yogavibhāgaḥ kariṣyate .

saha sup samasyate .

kena saha .

samarthena. anuvyācalat anuprāviśat .

tataḥ supā .

supā ca saha sup samasyate .

adhikāraḥ ca lakṣaṇam ca .

yasya samāsasya anyat lakṣaṇam na asti idam tasya lakṣaṇam bhaviṣyati .

punarutsyūtam vāsaḥ deyam punarniṣkṛtaḥ rathaḥ iti .

ivena vibhaktyalopaḥ pūrvapadaprakṛtisvaratvam ca .

ivena saha samāsaḥ vibhaktyalopaḥ pūrvapadaprakṛtisvaratvam ca vaktavyam .

vāsasīiva kanye iva .