Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.4.1.4
ā kaḍārādekā sañjñā
Aṣṭādhyāyī 1.4.1
Vṛtti Patañjali

kāni punaḥ asya yogasya prayojanāni .

prayojanam hrasvasañjñām dīrghaplutau .

hrasvasañjñām dīrghaplutasañjñe bādhete .

tiṅsārvadhātukam liṅliṭoḥ ārdhadhātukam .

tiṅaḥ sārvadhātukasañjñām liṅliṭoḥārdhadhātusañjñā bādhate .

apatyam vṛddham yuvā .

apatyam vṛddham yavusañjñā bādhate .

ghim nadī .

ghisañjñām nadīsañjñā bādhate .

laghu guru .

laghusañjñām gurusañjñā bādhate .

padam bham .

padasañjñām bhasañjñā bādhate .

apādādnam uttarāṇi dhanuṣā vidhyati kaṃsapātryām bhuṅkte gām dogdhi dhanuḥ vidhyati iti .

apādānasañjñām uttarāṇi kārakāṇi bādhante .

kva .

dhanuṣā vidhyati .

kaṃsapātryām bhuṅkte .

gām dogdhi .

dhanuḥ vidhyati .

dhanuṣā vidhyati iti apāyayuktatvāt ca dhruvamapāye apādānam iti apādānasañjñā prāpnoti sādhakatamam karaṇam iti ca karaṇasañjñā .

karaṇasañjñā parā sā bhavati .

kaṃsapātryām bhuṅkte iti atra apāyuktatvāt ca dhruvamapāye apādānamiti apādānasañjñā prāpnoti ādhāraḥ adhikaraṇam iti ca adhikaraṇasañjñā .

adhikaraṇasañjñā parā sā bhavati .

gām dogdhi iti atra apāyuktatvāt ca apādānasañjñā prāpnoti karturīpsitatamam karma .

iti ca karmasañjñā .

karmasañjñā parā sā bhavati .

dhanuḥ vidhyati iti atra apāyayuktatvāt ca apādānasañjñā prāpnoti svatantraḥ kartā iti ca .

kartṛsañjñā parā sā bhavati .

krudhadruhoḥ upsṛṣṭayoḥ karma saṃpradānam .

krudhadruhoḥ upsṛṣṭayoḥ karmasañjñā saṃpradānasañjñām bādhate .

karaṇam parāṇi sādhu asiḥ chinatti .

karaṇasañjñām parāṇi āṇi bādhante .

kva .

dhanuḥ vidhyati .

asiḥ chinatti iti .

adhikaraṇam karma geham praviśati .

adhikaraṇasañjñām karmasañjñā bādhate .

kva .

geham praviśati iti .

adhikaraṇam kartā sthālī pacati .

adhikaraṇasañjñām karmasañjñā bādhate .

kva .

sthālī pacati iti .

adhyupasṛṣṭam karma .

adhyupasṛṣṭam karma adhikaraṇasañjñām bādhate .

gatyupasargasañjñe karmapravacanīyasañjñā .

gatyupasargasañjñe karmapravacanīyasañjñā bādhate .

parasmaipadam ātmanepadam .

parasmaipadasañjñām ātmanepadasañjñā bādhate .

samāsasañjñāḥ ca .

samāsasañjñāḥ ca yāḥ yāḥ parāḥ anavakāśāḥ ca tāḥ tāḥ pūrvāḥ sāvakāśāḥ ca bādhante .