Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.3.79
anu-parābhyāṃ kṛñaḥ
Aṣṭādhyāyī 1.3.79
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate .

parasmaipadapratiṣedhāt kṛñādiṣu vidhānam .

parasmaipadapratiṣedhāt kṛñādiṣu parasmaipadam vidhīyate .

pratiṣidhyate tatra parasmaipadam svaritañitaḥ kartrabhiprāye kriyāphale ātmanepadam bhavati iti .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

tatra ātmanepadapratiṣedhaḥ apratiṣiddhatvāt .

tatra ātmanepadasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

kim kāraṇam .

apratiṣiddhatvāt .

na hi ātmanepadam pratiṣidhyate .

kim tarhi .

parasmaipadam anena vidhīyate .

na vā dyutādibhyaḥ vāvacanāt .

na vā eṣaḥ doṣaḥ .

kim kāraṇam .

dyutādibhyaḥ vāvacanāt .

yat ayam dyutādibhyaḥ vāvacanam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na parasmaipadaviṣaye ātmanepadam bhavati iti .

ātmanepadaniyame vā pratiṣedhaḥ .

ātmanepadaniyame vā pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

svaritañitaḥ kartrabhiprāye kriyāphale ātmanepadam bhavati kartari .

anuparābhyām kṛñaḥ na iti .

sidhyati .

sūtram tarhi bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam tatra ātmanepadapratiṣedhaḥ apratiṣiddhatvāt iti .

parihṛtam etat na vā dyutādibhyaḥ vāvacanāt .

atha vā idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .

svaritañitaḥ kartrabhiprāye kriyāphale ātmanepadam bhavati iti parasmaipadam kasmāt na bhavati .

ātmanepadena bādhyate .

yathā eva tarhi ātmanepadena parasmaipadam bādhyate evam parasmaipadena ātmanepadam bādhiṣyate .