Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.3.72
svarita-ñitaḥ kartr-abhiprāye kriyāphale
Aṣṭādhyāyī 1.3.72
Vṛtti Patañjali

svaritañitaḥ iti kimartham .

yāti vāti drāti psāti .

svaritañitaḥ iti śakyam akartum .

kasmāt na bhavati yāti vāti drāti psāti iti .

kartrabhiprāye kriyāphale iti ucyate sarveṣām ca kartrabhiprāyam kriyāphalam asti .

te evam vijñāsyāmaḥ .

yeṣām kartrabhiprāyam akartrabhiprayam ca kriyāphalam asti tebhyaḥ ātmanepadam bhavati iti .

na ca eteṣām kartrabhiprāyam akartrabhiprayam ca kriyāphalam asti .

tathājātīyakāḥ khalu ācāryeṇa svaritañitaḥ paṭhitāḥ yeṣām kartrabhiprāyam akartrabhiprayam ca kriyāphalam asti .

atha abhiprāyagrahaṇam kimartham .

svaritañitaḥ kartrāye kriyāphale iti iyati ucyamāne yam eva samprati eti kriyāphalam tatra eva syāt .

lūñ lunīte pūñ punīte .

iha na syāt .

yaj yajate vap vapate .

abhiprayagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

abhiḥ ābhimukhye vartate pra ādikarmaṇi .

tena yam ca abhipraiti yam ca abhipraiṣyati yam ca abhiprāgāt tatra sarvatra ābhimukhyamātre siddham bhavati .

kartrabhiprāye kriyāphale iti kimartham .

pacanti bhaktakārāḥ .

kurvanti karmakārāḥ .

yajanti yājakāḥ .

kartrabhiprāye kriyāphale iti ucyamāne api atra prāpnoti .

atra api hi kriyāphalam kartāram abhipraiti .

yājakāḥ yajanti gāḥ lapsyāmahe iti .

karmakarāḥ kurvanti pādikam ahaḥ lapsyāmahe iti .

evam tarhi kartrabhipraye kriyāphale iti ucyate sarvatra ca kartāram kriyāphalam abhipraiti .

tatra prakarṣagatiḥ vijñāsyate .

sādhīyaḥ yatra kartāram kriyāphalam abhipraiti iti .

na ca antareṇa yajim yajiphalam vapim va vapiphalam labhante .

yājakāḥ punaḥ antareṇa api yajim gāḥ labhante bhṛtakāḥ ca pādikam iti .