Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.3.60.1
śadeḥ śitaḥ
Aṣṭādhyāyī 1.3.60
Vṛtti Patañjali

śadeḥ śitaḥ parasmaipadāśrayatvāt ātmanepadābhāvaḥ .

śadeḥ śitaḥ parasmaipadāśrayatvāt ātmanepadasya abhāvaḥ .

śīyate śīyete śīyante .

kim ca bhoḥ śadeḥ śit parasmaipadeṣu iti ucyate .

na khalu parasmaipadeṣu iti ucyate parasmaipadeṣu tu vijñāyate .

katham anudāttaṅitaḥ ātmanepadam bhāvakarmaṇoḥ ātmanepadam iti etau dvau yogau uktvā śeṣāt kartari parasmaipadam ucyate .

evam na ca parasmaipadeṣu ucyate parasmaipadeṣu ca vijñāyate .

kaḥ punaḥ arhati etau dvau yogau uktvā śeṣāt kartari parasmaipadam vaktum .

kim tarhi .

aviśeṣeṇa sarvam ātmanepadaprakaraṇam anukramya śeṣāt kartari parasmaipadam iti ucyate .

evam api parasmaipadāśrayaḥ bhavati .

katham .

idam tāvad ayam praṣṭavyaḥ .

yadi idam na ucyeta kim iha syāt iti .

parasmaipadam iti āha .

parasmaipadam iti cet parasmaipadāśrayaḥ bhavati .

siddham tu laḍādīnām ātmanepadavacanam .

siddham etat .

katham .

śadeḥ laḍādīnām ātmanepadam bhavati iti vaktavyam .

sidhyati .

sūtram tarhi bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam śadeḥ śitaḥ parasmaipadāśrayatvāt ātmanepadābhāvaḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

śitaḥ iti na eṣā pañcamī .

kā tarhi .

sambandhaṣaṣṭhī .

śitaḥ yaḥ śadiḥ .

kaḥ ca śitaḥ śadiḥ .

prakṛtiḥ .

śadeḥ śitprakṛteḥ iti .

atha vā āha ayam śadeḥ śitaḥ iti na ca śadiḥ śit asti .

te evam vijñāsyāmaḥ śadeḥ śidviṣayāt iti .

atha vā yadi api tāvat etat anyatra bhavati vikaraṇebhyaḥ niyamaḥ balīyān iti iha etat na asti .

vikaraṇaḥ hi iha āśrīyate śitaḥ iti .