Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.3.9.2
tasya lopaḥ
Aṣṭādhyāyī 1.3.9
Vṛtti Patañjali

itaḥ lope ṇalktvāniṣṭhāsu upasaṅkhyānam itpratiṣedhāt .

itaḥ lope ṇalktvāniṣṭhāsu upasaṅkhyānam kartavyam .

ṇal .

aham papaca .

ktvā .

devitvā sevitvā .

niṣṭhā .

śayitaḥ śayitavān .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

itpratiṣedhāt .

pratiṣidhyate atra itsañjñā .

ṇal uttamaḥ ṇit vā bhavati .

ktvā seṭ na kit bhavati .

niṣṭhā seṭ na kit bhavati iti .

siddham tu ṇalādīnām grahaṇapratiṣedhāt .

siddham etat .

katham .

ṇalādīnām grahaṇāni pratiṣidhante .

ṇal uttamaḥ vā ṇidgrahaṇena gṛhyate .

ktvā seṭ na kidgrahaṇena gṛhyate .

niṣṭhā seṭ na kidgrahaṇena gṛhyate iti .

nirdiṣṭalopāt vā .

nirdiṣṭalopāt vā siddham eva .

atha vā nirdiṣṭasya ayam lopaḥ kriyate .

tasmāt siddham etat .

tatra tusmānām pratiṣedhaḥ .

tatra tusmānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

tasmāt tasmin yasmāt yasmin vṛkṣāḥ plakṣāḥ acinavam asunavam akaravam .

na vā uccāraṇasāmarthyāt .

na vā vaktavyaḥ .

kim kāraṇam .

uccāraṇasāmarthyāt atra lopaḥ na bhaviṣyati .

anubandhalope bhāvābhāvayoḥ vipratiṣedhāt aprasiddhiḥ .

anubandhalope bhāvābhāvayoḥ virodhāt aprasiddhiḥ .

na jñāyate kena abhiprāyeṇa prasajati kena nivṛttim karoti iti .

siddham tu apavādanyāyena .

siddham etat .

katham .

apavādanyāyena .

kim punaḥ iha tathā yathā utsargāpavādau .

bhāvaḥ hi kāryāṛthaḥ nanyārthaḥ lopaḥ .

kāryam kariṣyāmi iti anubandhaḥ āsajyate kāryād anyan mā bhūt iti lopaḥ .