Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.3.4
na vibhaktau tusmāḥ
Aṣṭādhyāyī 1.3.4
Vṛtti Patañjali

vibhaktau tavargapratiṣedhaḥ ataddhite .

vibhaktau tavargapratiṣedhaḥ ataddhite iti vaktavyam .

iha mā bhūt .

kimaḥ at kve prepsan dīpyase kva ardhamāsāḥ iti .

saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ .

ācāryapravṛttiḥ jñāpāyati na vibhaktau taddhite pratiṣedhaḥ bhavati iti yat ayam idamaḥ thamuḥ iti makārasye itsañjñāparitrāṇārtham ukāram anubandham karoti .

yadi etat jñāpyate idānīm iti atra api prāpnoti .

itkāryābhāvāt atra itsañjñā na bhaviṣyati .

idam asti itkāryam mit acaḥ antyāt paraḥ iti acām antyāt paraḥ yathā syāt .

iśbhāve kṛte na asti viśeṣaḥ mit acaḥ antyāt paraḥ iti vā paratve pratyayaḥ paraḥ iti vā .

saḥ eva tāvat iśbhāvaḥ na prāpnoti .

kim kāraṇam .

prāk diśaḥ pratyayeṣu iti ucyate .

kaḥ punaḥ arhati iśbhāvam prāg diśaḥ pratyayeṣu vaktum .

kim tarhi .

prāk diśaḥ artheṣu iśbhāvaḥ kiṃsarvanāmabahubhyaḥ advyādibhyaḥ pratyayotpattiḥ .

evam tarhi tadaḥ api ayam vaktavyaḥ .

tadaḥ ca mit acaḥ antyāt paratvena na sidhyati .

nanu ca atra api atve kṛte na asti viśeṣaḥ mit acaḥ antyāt paraḥ iti vā paratve pratyayaḥ paraḥ iti vā .

tat hi attvam na prāpnoti .

kim kāraṇam .

vibhaktau iti ucyate .

evam tarhi yakārāntaḥ dānīm kariṣyate .

kim yakāraḥ na śrūyate .

luptanirdiṣṭaḥ yakāraḥ .