Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.3.3.3
hal-antyam
Aṣṭādhyāyī 1.3.3
Vṛtti Patañjali

prātipadikapratiṣedhaḥ akṛttaddhite .

akṛttaddhitāntasya prātipadikasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

udaśvit śakrṭ iti .

akṛttaddhitāntasya iti kimartham .

kumbhakāraḥ nagarakāraḥ aupagavaḥ kāpaṭavaḥ .

idarthābhāvāt siddham .

itkāryābhāvāt atra itsañjña na bhaviṣyati .

idam asti itkāryam titsvaritam iti svaritatvam yathā syāt .

na etat asti .

pratyayagrahaṇam tatra codayiṣyati .

idam tarhi : rājā takṣā .

ñniti ādyudāttatvam yathā syāt .

ñniti iti ucyate .

tatra vyapavargābhāvāt na bhaviṣyati .

idam tarhi svaḥ .

upottamam riti eṣaḥ svaraḥ yathā syāt .

svaritakaraṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .

nyaṅsvarau svritau iti .

iha tarhi antaḥ .

uttamaśabdaḥ triprabhṛtiṣu vartate .

na ca atra triprabhṛtayaḥ santi .

iha tarhi sanutaḥ .

upottamam riti iti eṣaḥ svaraḥ yathā syāt .

antodāttanipātanam kariṣyate .

saḥ ca nipātasvaraḥ ritsvarasya bādhakaḥ bhaviṣyati .

etat ca atra yuktam yat itkāryābhāvāt itsañjñā na syāt .

yatra itkāryam bhavati bhavati tatra itsañjñā .

tat yathā āgastyakauṇḍinyayoḥ agastikuṇḍinac .