Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.2.69
napuṃsakam anapuṃsakena-ekavac-ca-asya-anyatarasyām
Aṣṭādhyāyī 1.2.69
Vṛtti Patañjali

ayam yogaḥ śakyaḥ avaktum .

katham śuklaḥ ca kambalaḥ śuklam ca vastram tat idam śuklam , te* ime śukle , śuklaḥ ca kambalaḥ śuklā ca bṛhatikā śuklam ca vastram tat idam śuklam , tāni imani śuklāni .

pradhāne kāryasampratyayāt śeṣaḥ .

pradhāne kāryasampratyayāt śeṣaḥ bhaviṣyati .

kim ca pradhānam .

napuṃsakam .

katham punaḥ jñāyate napuṃsakam pradhānam iti .

evam hi dṛśyate loke : anirjñāte arthe guṇasandehe ca napuṃsakaliṅgam prayujyate .

kim jātam iti ucyate .

dvayam ca eva hi jāyate strī vā pumān vā .

tathā vidūre avyaktam ārūpam dṛṣṭvā vaktāraḥ bhavanti mahiṣīrūpam iva brāhmaṇīrūpam iva .

pradhāne kāryasampratyayāt napuṃsakasya śeṣaḥ bhaviṣyati .

idam tarhi prayojanam : ekavat ca asya anyatarasyām iti vakṣyāmi iti .

etat api na asti prayojanam .

ākṛtivācitvāt ekavacanam .

ākṛtivācitvāt ekavacanam bhaviṣyati .

yadā dravyābhidhānam tadā dvivacanabahuvacane bhaviṣyataḥ .