Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.2.51.1
lupi yuktavad-vyaktivacane
Aṣṭādhyāyī 1.2.51
Vṛtti Patañjali

vyaktivacane iti kimartham .

śirīṣāṇām adūrabhavaḥ grāmaḥ śirīṣāḥ .

tasya grāmasya vanam śirīṣavanam .

kim ca syāt .

vibhāṣā oṣadhivanaspatibhyaḥ iti ṇatvam prasajyeta .

aparaḥ āha : kaṭubadaryāḥ adūrabhavaḥ grāmaḥ kaṭubadarī .

ṣaṣṭhī yuktavadbhāvena mā bhūt iti .

atha vyaktivacane iti api ucyamāne kasmāt eva atra na bhavati .

ṣaṣṭhī api hi vacanam .

na idam pāribhāṣikasya vacanasya grahaṇam .

kim tarhi .

anvarthagrahaṇam : ucyate vacanam iti .

evam api ṣaṣṭhī prāpnoti .

ṣaṣṭhī api hi ucyate .

lupā uktatvāt tasya arthasya dvitīyasya prayogeṇa na bhavitavyam uktārthānām aprayogaḥ iti .

ātideśikī tarhi prāpnoti .

evam tarhi

prāk api vr̥tteḥ yuktam vṛttam ca api .

iha yāvatā yuktam vaktuḥ ca kāmacāraḥ prāk vṛtteḥ liṅgasaṅkhye ye .

prāk api vṛtteḥ yuktam vanaspatibhiḥ nagaram vṛttam ca api yuktam vanaspatibhiḥ nagaram .

vṛtte ca yuktavadbhāvaḥ vidhīyate .

kāmacāraḥ ca prayoktuḥ prāk vṛtteḥ ye liṅgasaṅkhye te* atideṣṭum vṛttasya vā ye liṅgasaṅkhye .

yāvatā kārmacāraḥ vṛttasya ye liṅgasaṅkhye te* atidiśyete na prāk vṛtteḥ ye .