kim punaḥ ayam paryudāsaḥ : yat anyat pratyayāt āhosvit prasajya ayam pratiṣedhaḥ : pratyayaḥ na iti .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

apratyayaḥ iti cet tibekādeśe pratiṣedhaḥ antavattvāt .

apratyayaḥ iti cet tibekādeśe pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : kāṇḍe kuḍye .

kim kāraṇam .

antavattvāt .

tibatipoḥ ekādeśaḥ atipaḥ antavat syāt .

asti anyat tipaḥ iti kṛtvā prātipadikasañjñā prāpnoti .

astu tarhi prasajyapratiṣedhaḥ : pratyayaḥ na iti .

na pratyayaḥ iti cet ūṅekādeśe pratiṣedhaḥ ādivattvāt .

na pratyayaḥ iti cet ūṅekādeśe pratiṣedhaḥ prāpnoti : brahmabandhūḥ .

kim kāraṇam .

ādivattvāt .

pratyayāpratyayayoḥ pratyayasya ādivat syāt .

tatra pratyayaḥ na iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati utpadyante ūṅantāt svādayaḥ iti yat ayam na ūṅdhātvoḥ iti vibhaktisvarasya pratiṣedham śāśti .

atha vā dve hi atra prātipadikasañjñe : avayavasya api samudāyasya api .

tatra avayavasya yā prātipadikasañjñā tayā antavadbhāvāt svādyutpattiḥ bhaviṣyati .

sublope ca pratyayalakṣaṇatvāt .

sublope ca pratyayalakṣaṇena pratiṣedhaḥ prāpnoti : rājā takṣā .

pratyayalakṣaṇena pratyayaḥ na iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na pratyayalakṣaṇena pratiṣedhaḥ bhavati iti yat ayam na ṅisambuddhyoḥ iti pratiṣedham śāsti .

atha vā punaḥ astu paryudāsaḥ .

nanu ca uktam : apratyayaḥ iti cet tibekādeśe pratiṣedhaḥ antavattvāt iti .

prasajyapratiṣedhe api eṣaḥ doṣaḥ .

dve hi atra prātipadikasañjñe : avayavasya api samudāyasya api .

gṛhyate ca prātipadikāprātipadikayoḥ ekādeśaḥ prātipadikagrahaṇena .

tasmāt ubhābhyām api vaktavyam syāt : hrasvaḥ napuṃsake yat tasya iti .

kim ca napuṃsake .

napuṃsakam yasya guṇaḥ .

kasya ca napuṃsakam guṇaḥ .

prātipadikasya .