kim ayam alontyaśeṣaḥ āhosvit alontyāpavādaḥ .

katham ca ayam taccheṣaḥ syāt katham vā tadapavādaḥ .

yadi ekam vākyam tat ca idam ca : alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti acaḥ hrasvadīrghaplutāḥ antyasya iti tataḥ ayam taccheśaḥ .

atha nānā vākyam : alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti , acaḥ hrasvadīrghaplutāḥ antyasya anantyasya ca iti tataḥ ayam tadapavādaḥ .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

hrasvādividhiḥ alaḥ antyasya iti cet vacipracchiśamādiprabhṛtihanigamidīrgheṣu ajgrahaṇam .

hrasvādividhiḥ alaḥ antyasya iti cet vacipracchiśamādiprabhṛtihanigamidīrgheṣu ajgrahaṇam kartavyam .

vacipracchyoḥ dīrghaḥ acaḥ iti vaktavyam .

anantyatvāt na prāpnoti .

śamādīnām dīrghaḥ acaḥ iti vaktavyam .

anantyatvāt na prāpnoti .

hanigamyoḥ dīrghaḥ acaḥ iti vaktavyam .

anantyatvāt na prāpnoti .

astu tarhi tadapavādaḥ .

acaḥ cet napuṃsakahrasvākṛtsārvadhātukanāmidīrgheṣu anantyapratiṣedhaḥ .

acaḥ cet napuṃsakahrasvākṛtsārvadhātukanāmidīrgheṣu anantyapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

hrasvaḥ napuṃsake prātipadikasya : yathā iha bhavati : rai : atiri nau : atinau evam suvāk brāhmaṇakulam iti atra api prāpnoti .

akṛtsārvadhātukayoḥ dīrghaḥ : yathā iha bhavati : cīyate stūyate evam bhidyate atra api prāpnoti .

nāmi dīrghaḥ : yathā iha bhavati : agnīnām , vāyūnām evam atra api prāpnoti : ṣaṇṇām .

na eṣaḥ doṣaḥ .

nopadhyāyāḥ iti etat niyamārtham bhaviṣyati .

prakṛtasya eṣaḥ niyamaḥ syāt. kim ca prakṛtam .

nāmi iti .

tena bhavet iha niyamāt na syāt : ṣaṇṇām .

anyate tanyate atra api prāpnoti .

atha api evam niyamaḥ syāt : nopadhāyāḥ nāmi eva iti evam api bhavet iha niyamāt na syāt : anyate tanyate .

ṣaṇṇām iti atra prāpnoti .

atha api ubhayataḥ niyamaḥ syāt : nopadhāyāḥ eva nāmi nāmi eva nopadadhyāyāḥ iti evam api bhidyate suvāk brāhmaṇakulam ita atra api prāpnoti .

evam tarhi hrasvaḥ dīrghaḥ plutaḥ iti yatra brūyāt acaḥ iti etat tatra upasthitam draṣṭavyam .

kim kṛtam bhavati .

dvitīyā ṣaṣṭhī prāduḥ bhāvyate .

tatra kāmacāraḥ : gṛhyamāṇena vā acam viśeṣayitum acā vā gṛhyamāṇaḥ .

yāvatā kāmacāraḥ iha tāvat vacipracchiśamādiprabhṛtihanigamidīrgheṣu gṛhyamāṇena acam viśeṣayiṣyāmaḥ : eṣām acaḥ dīrghaḥ bhavati iti .

iha idānīm napuṃsakahrasvākṛtsārvadhātukanāmidīrgheṣu acā gṛhyamāṇam viśeṣayiṣyāmaḥ : napuṃsakasya hrasvaḥ bhavati acaḥ .

ajantasya iti .

akṛtsārvadhātukayoḥ dīrghaḥ acaḥ .

ajantasya iti .

nāmi dīrghaḥ bhavati acaḥ .

ajantasya iti .