Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.2.1.2
gāṅ-kuṭādibhyo 'ñṇinṅit
Aṣṭādhyāyī 1.2.1
Vṛtti Patañjali

atha kimartham pṛthak ṅitkitau kriyete na sarvam kit eva vā syāt ṅit eva vā .

pṛthaganubandhatve prayojanam vacisvapiyajādīnām asamprasāraṇam sārvadhātukacaṅādiṣu .

pṛthaganubandhatve prayojanam vacisvapiyajādīnām asamprasāraṇam sārvadhātuke caṅādiṣu ca. sārvadhātuke prayojanam : yathā iha bhavati suptaḥ , suptavān iti evam svapitaḥ , svapithaḥ : atra api prāpnoti .

caṅādiṣu prayojanam .

ke punaḥ caṅādayaḥ .

caṅaṅnajiṅṅvanibathaṅnaṅaḥ .

caṅ : yathā iha bhavati śūnaḥ , śūnavān iti evam aśiśviyat : atra api prāpnoti .

aṅ : yathā iha bhavati śūnaḥ , uktaḥ iti evam aśvat , avocat : atra api prāpnoti .

najiṅ : yathā iha bhavati suptaḥ iti evam svapnak : atra api prāpnoti .

ṅvanip : yathā iha bhavati iṣṭaḥ iti evam yajvā : atra api prāpnoti .

athaṅ : yathā iha bhavati uṣitaḥ iti evam āvasathaḥ : atra api prāpnoti .

naṅ : yathā iha bhavati iṣṭam evam yajñaḥ : atra api prāpnoti .

jāgraḥ aguṇavidhiḥ .

jāgarteḥ aguṇavidhiḥ prayojanam .

yathā iha bhavati jāgṛtaḥ , jāgṛthaḥ iti aṅiti iti paryudāsaḥ evam jāgaritaḥ, jāgaritavān iti atra api prāpnoti .

aparaḥ āha : jāgraḥ guṇavidhiḥ .

jāgarteḥ guṇavidhiḥ prayojanam .

yathā iha bhavati jāgaritaḥ , jāgaritavān evam jāgṛtaḥ jāgṛthaḥ iti atra api prāpnoti .

kuṭādīnām iṭpratiṣedhaḥ .

kuṭādīnām iṭpratiṣedhaḥ prayojanam .

yathā iha bhavati lūtvā pūtvā śryukaḥ kiti iti iṭpratiṣedhaḥ evam nuvitā dhuvitā : atra api prāpnoti .

ktvāyām kitpratiṣedhaḥ ca .

ktvāyām kitpratiṣedhaḥ ca prayojanam .

kim ca .

iṭpratiṣedhaḥ ca .

na iti āha .

adeśe ayam caḥ paṭhitaḥ .

ktvāyām ca kitpratiṣedhaḥ iti .

yathā iha bhavati devitvā sevitvā na ktvā seṭ iti pratiṣedhaḥ evam kuṭitvā puṭitvā : atra api prāpnoti .

atha vā deśe eva ayam caḥ paṭhitaḥ .

ktvāyām kitpratiṣedhaḥ ca iṭpratiṣedhaḥ ca .

iṭpratiṣedhaḥ : yathā iha bhavati lūtvā pūtvā śryukaḥ kiti iti iṭpratiṣedhaḥ evam nuvitvā dhuvitvā : atra api prāpnoti .

syāt etat prayojanam yadi atra niyogataḥ ātideśikena ṅittvena aupadeśikam kittvam bādhyeta .

sati api tu ṅittve kit eva eṣaḥ .

tasmāt nūtvā dhūtvā iti eva bhavitavyam .