Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.72.1
yena vidhistadantasya
Aṣṭādhyāyī 1.1.72
Vṛtti Patañjali

iha kasmāt na bhavati : ikaḥ yaṇ aci : dadhi atra madhu atra .

astu .

alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti iti antyasya bhaviṣyati .

na evam śakyam .

ye anekālaḥ ādeśāḥ teṣu doṣaḥ syāt : ecaḥ ayavāyāvaḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yathā eva prakṛtitaḥ tadantavidhiḥ bhavati evam ādeśataḥ api bhaviṣyati .

tatra ejantasya ayādyantā ādeśāḥ bhaviṣyanti .

yadi ca evam kva cit vairūpyam tatra doṣaḥ syāt .

api ca antaraṅgabahiraṅge na prakalpyeyātām .

tatra kaḥ doṣaḥ .

syonaḥ , syonā : antaraṅgalakṣaṇasya yaṇādeśasya bahiraṅgalakṣaṇaḥ guṇaḥ bādhakaḥ prasajyeta .

ūnaśabdam hi āśritya yaṇādeśaḥ naśabdam āśritya guṇaḥ .

alvidhiḥ ca na prakalpeta : dyauḥ , panthāḥ , saḥ iti .

tasmāt prakṛte tadantavidhiḥ iti vaktavyam .

na vaktavyam .

yena iti karaṇe eṣā tṛtīyā anyena ca anyasya vidhiḥ bhavati .

tat yathā : devadattasya samāśam śarāvaiḥ odanena ca yajñadattaḥ pratividhatte , tathā saṅgrāmam hastyaśvarathapadātibhiḥ .

evam iha api acā dhātoḥ yatam vidhatte .

akāreṇa prātipadikasya iñam vidhatte .