Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.69.3
aṇudit savarṇasya cāpratyayaḥ
Aṣṭādhyāyī 1.1.69
Vṛtti Patañjali

evam tarhi

savarṇe aṇgrahaṇam aparibhāṣyam ākṛtigrahaṇāt .

savarṇe aṇgrahaṇam aparibhāṣyam .

kutaḥ .

ākṛtigrahaṇāt .

avarṇākṛtiḥ upadiṣṭā sā sarvam avarṇakulam grahīṣyati .

tathā ivarṇakulākṛtiḥ .

tathā uvarṇakulākṛtiḥ .

nanu ca anyā ākṛtiḥ akārasya ākārasya ca .

ananyatvāt ca .

ananyākṛtiḥ akārasya ākārasya ca .

anekāntaḥ hi ananyatvakaraḥ .

yaḥ hi anekāntena bhedaḥ na asau anyatvam karoti .

tat yathā : na yaḥ goḥ ca goḥ ca bhedaḥ saḥ anyatvam karoti .

yaḥ tu khalu goḥ ca aśvasya ca bhedaḥ saḥ anyatvam karoti .

aparaḥ āha : savarṇe aṇgrahaṇam aparibhāṣyam .

ākṛtigrahaṇāt ananyatvam .

savarṇe aṇgrahaṇam aparibhāṣyam .

ākṛtigrahaṇāt ananyatvam bhaviṣyati .

ananyākṛtiḥ akārasya ākārasya ca .

anekāntaḥ hi ananyatvakaraḥ .

yaḥ hi anekāntena bhedaḥ na asau anyatvam karoti .

tat yathā : na yaḥ goḥ ca goḥ ca bhedaḥ saḥ anyatvam karoti .

yaḥ tu khalu goḥ ca aśvasya ca bhedaḥ saḥ anyatvam karoti .

tadvat ca halgrahaṇeṣu .

evam ca kṛtvā ca halgrahaṇeṣu siddham bhavati .

jhalaḥ jhali : avāttām avāttam avātta yatra etat na asti aṇ savarṇān gṛhṇāti iti .

anekāntaḥ hi ananyatvakaraḥ iti uktārtham .

drutavilambitayoḥ ca anupadeśāt .

drutavilambitayoḥ ca anupadeśāt manyāmahe ākṛtigrahaṇāt siddham iti .

yat ayam kasyām cit vṛttau varṇān upadiśya sarvatra kṛtī bhavati .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

vṛttipṛthaktvam tu na upapadyate .

vṛtteḥ tu pṛthaktvam na upapadyate .

tasmāt tatra taparanirdeśāt siddham .

tasmāt tatra taparanirdeśaḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

kriyate etat nyāse eva : ataḥ bhisaḥ ais iti .