kim udāharaṇam .
iha tāvat : tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti : ikaḥ yaṇ aci : dadhi atra madhu atra .
iha : tasmāt iti uttarasya iti : dvayantarupasargebhyaḥ apaḥ īt : dvīpam antarīpam samīpam .
anyathājātīyakena śabdena nirdeśaḥ kriyate anyathājātīyakaḥ udāhriyate .
kim punaḥ udāharaṇam .
iha tāvat : tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti : tasmin aṇi ca yuṣmākāsmākau iti .
tasmāt iti uttarasya iti : tasmāt śasaḥ naḥ puṃsi iti .
idam ca api udāharaṇam : ikaḥ yaṇ aci dvyantarupasargebhyaḥ apaḥ īt iti .
katham .
sarvanāmnā ayam nirdeśaḥ kriyate sarvanāma ca sāmānyavāci .
tatra sāmānye nirdiṣṭe viśeṣāḥ api udāharaṇāni bhavanti .
kim punaḥ sāmānyam kaḥ vā viśeṣaḥ .
gauḥ sāmānyam kṛṣṇaḥ viśeṣaḥ .
na tarhi idānīm kṛṣṇaḥ sāmānyam bhavati gauḥ viśeṣaḥ bhavati .
bhavati ca .
yadi sāmānyam api viśeṣaḥ viśeṣaḥ api sāmānyam sāmānyaviśeṣau na prakalpete .
prakalpete ca .
katham .
vivakṣātaḥ .
yadā asya gauḥ sāmānyena vivakṣitaḥ bhavati kṛṣṇaḥ viśeṣatvena tadā gauḥ sāmānyam kṛṣṇaḥ viśeṣaḥ .
yadā kṛṣṇaḥ sāmānyena vivakṣitaḥ bhavati gauḥ viśeṣatvena tadā kṛṣṇaḥ sāmānyam kṛṣṇaḥ viśeṣaḥ .
aparaḥ āha : prakalpete ca .
katham .
pitāputravat .
tat yathā saḥ eva kam cit prati pitā bhavati kam cit prati putraḥ bhavati evam iha api saḥ eva kam cit prati sāmānyam kam cit prati viśeṣaḥ .
ete khalu api nairdeśikānām vārttatarakāḥ bhavanti ye sarvanāmnā nirdeśāḥ kriyante .
etaiḥ hi bahutarakam vyāpyate .
atha kimartham upasargeṇa nirdeśaḥ kriyate .
śabde saptamyā nirdiṣṭe pūrvasya kāryam yathā syāt arthe mā bhūt : janapade atiśāyane iti .
kim gatam etat upasargeṇa āhosvit śabdādhikyāt arthādhikyam .
gatam iti āha .
katham .
niḥ ayam bahirbhāve vartate .
tat yathā : niṣkrāntaḥ deśāt nirdeśaḥ .
bahirdeśaḥ iti gamyate .
śabdaḥ ca śabdāt bahirbhūtaḥ arthaḥ abahirbhūtaḥ .
atha nirdiṣṭagrahaṇam kimartham .
nirdiṣṭagrahaṇam ānantaryārtham .
nirdiṣṭagrahaṇam kriyate ānantaryārtham .
ānantaryamātre kāryam yathā syāt .
ikaḥ yaṇ aci : dadhi atra madhu atra .
iha mā bhūt :samidhau samidhaḥ , dṛṣadau dṛṣadaḥ .