Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.58.4
na padāntadvirvacanavareyalopasvarasavarṇānusvāradīrghajaścarvidhiṣu
Aṣṭādhyāyī 1.1.58
Vṛtti Patañjali

pūrvatrāsiddhe ca .

pūrvatrāsiddhe ca na sthānivat iti vaktavyam .

kim prayojanam .

prayojanam ksalopaḥ salope

ksalopaḥ salope prayojanam : adugdha , adugdhāḥ .

luk vā duhadihalihaguhām ātmanepade dantye iti luggrahaṇam na kartavyam .

dadhaḥ ākāralope ādicaturthatve .

dadhaḥ ākāralope ādicaturthatve prayojanam : dhatse dhaddhve dhaddhvam iti .

dadhaḥ tathoḥ ca iti cakāraḥ na kartavyaḥ bhavati .

halaḥ yamām yami lope .

halaḥ yamām yami lope prayojanam : ādityaḥ .

halaḥ yamām yami lopaḥ siddhaḥ bhavati .

allopaṇilopau saṃyogāntalopaprabhṛtiṣu .

allopaṇilopau saṃyogāntalopaprabhṛtiṣu prayojanam : pāpacyateḥ pāpaktiḥ , yāyajyateḥ yāyaṣṭiḥ , pācayateḥ pāktiḥ , yājayateḥ yāṣṭiḥ .

dvirvacanādīni ca .

dvirvacanādīni ca na paṭhitavyāni bhavanti .

pūrvatrāsiddhena eva siddhāni bhavanti .

kim aviśeṣeṇa .

na iti āha .

vareyalopasvaravarjam .

vareyalopam svaram ca varjayitvā .

tasya doṣaḥ saṃyogādilopalatvaṇatveṣu .

tasya etasya lakṣaṇasya doṣaḥ saṃyogādilopalatvaṇatveṣu .

saṃyogādilopa : kākyartham , vāsyartham .

skoḥ saṃyogādyoḥ ante ca iti lopaḥ prāpnoti .

latvam : nigāryate nigālyate .

aci vibhāṣā iti latvam na prāpnoti .

ṇatvam : māṣavapanī vrīhivāpanī .

prātipadikāntasya iti ṇatvam prāpnoti .