kim punaḥ āśrīyamāṇāyām prakṛtau sthānivat bhavati āhosvit aviśeṣeṇa .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

aviśeṣeṇa sthānivat iti cet lopayaṇādeśe guruvidhiḥ .

aviśeṣeṇa sthānivat iti cet lopayaṇādeśe guruvidhiḥ na sidhyati : śleṣmā3ghna pittā3ghna dā3dhyaśva mā3dhvaśva .

halaḥ anantarāḥ saṃyogaḥ iti saṃyogasañjñā saṃyoge guru iti gurusañjñā guroḥ iti plutaḥ na prāpnoti .

dvirvacanādayaḥ ca pratiṣedhe .

dvirvacanādayaḥ ca pratiṣedhe vaktavyāḥ : dvirvacanavareyalopa iti .

ksalope lugvacanam .

ksalope luk vaktavyaḥ : adugdha , adugdhāḥ : luk vā duhadihalihaguhām ātmanepade dantye iti .

hanteḥ ghatvam .

hanteḥ ca ghatvam vaktavyam : ghnanti ghnantu , aghnan .

astu tarhi āśrīyamāṇāyām prakṛtau iti .

grahaṇeṣu sthānivat iti cet jagdhyādiṣu ādeśapratiṣedhaḥ .

grahaṇeṣu sthānivat iti cet jagdhyādiṣu ādeśasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : nirādya samādya .

adaḥ jagdhiḥ lyap ti kiti iti jagdhibhāvaḥ prāpnoti .

yaṇādeśe yulopetvānunāsikāttvapratiṣedhaḥ .

yaṇādeśe yulopetvānunāsikāttvānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

yalopa : vāyvoḥ , adhvaryvoḥ .

lopaḥ vyoḥ vali iti yalopaḥ prāpnoti .

ulopa : akurvi* āśām akurvy āśām .

nityam karoteḥ ye ca iti ukāralopaḥ prāpnoti .

ītva : aluni* āśām aluny āśām .

ī hali aghoḥ iti ītvam prāpnoti .

anunāsikāttva : ajajñi* āśām ajajñy āśām .

ye vibhāṣā iti anunāsikāttvam prāpnoti .

rāyātvapratiṣedhaḥ ca .

rāyaḥ ātvasya ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : rāyi* āśām rāyy āśām .

rāyaḥ hali iti ātvam prāpnoti .

dīrghe yalopapratiṣedhaḥ .

dīrghe yalopasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : saurye nāma himavataḥ śrṅge tadvān sauryī himavān iti sau ināśraye dīrghatve kṛte īti yalopaḥ prāpnoti .

ataḥ dīrghe yalopavacanam .

ataḥ dīrghe yalopaḥ vaktavyaḥ : gārgābhyām , vātsābhyām .

dīrghe kṛte āpatyasya ca taddhite anāti iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

āśrīyate tatra prakṛtiḥ : taddhite iti .

sarveṣām eṣām parihāraḥ : uktam vidhigrahaṇasya prayojanam vidhimātre sthānivat yathā syāt anāśrīyamāṇāyām api prakṛtau iti .

atha vā punaḥ astu aviśeṣeṇa sthānivat iti .

nanu ca uktam aviśeṣeṇa sthānivat iti cet lopayaṇādeśe guruvidhiḥ dvirvacanādayaḥ ca pratiṣedhe , ksalope lugvacanam , hanteḥ ghatvam iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yat tāvat ucyate aviśeṣeṇa sthānivat iti cet lopayaṇādeśe guruvidhiḥ iti : uktam etat : na vā saṃyogasya apūrvavidhitvāt iti .

yat api ucyate dvirvacanādayaḥ ca pratiṣedhe vaktavyāḥ iti : ucyante nyāse eva .

ksalope lugvacanam iti : kriyate nyāse eva .

hanteḥ ghatvam iti .

saptame parihāram vakṣyati .