anupapannam sthānyādeśatvam nityatvāt .
sthānī ādeśaḥ iti etat nityeṣu śabdeṣu na upapadyate .
kim kāraṇam .
nityatvāt .
sthānī hi nām yaḥ bhūtvā na bhavati .
ādeśaḥ hi nāma yaḥ abhūtvā bhavati .
etat ca nityeṣu śabdeṣu na upapadyate yat sataḥ nāma vināśaḥ syāt asataḥ vā prādurbhāvaḥ iti .
s
iddham tu yathā laukikavaidikeṣu abhūtapūrve api sthānaśabdaprayogāt .
siddham etat .
katham .
yathā laukikeṣu vaidikeṣu ca kṛtānteṣu abhūtapūrve api sthānaśabdaḥ vartate .
loke tāvat : upādhyāyasya sthāne śiṣyaḥ iti ucyate na ca tatra upādhyāyaḥ bhūtapūrvaḥ bhavati .
vede api : somasya sthāne pūtīkatṛṇāni abhiṣuṇuyāt iti ucyate na ca tatra somaḥ bhūtapūrvaḥ bhavati .
kāryavipariṇāmāt vā siddham .
atha vā kāryavipariṇāmāt siddham etat .
kim idam kāryavipariṇāmāt iti .
kāryā buddhiḥ .
sā vipariṇamyate .
nanu ca kāryāvipariṇāmāt iti bhavitavyam .
santi ca eva hi auttarpadikāni hrasvatvāni .
api ca buddhiḥ sampratyayaḥ iti anarthāntaram .
kāryā buddhiḥ kāryaḥ sampratyayaḥ kāryasya sampratyayasya vipariṇāmaḥ kāryavipariṇāmaḥ kāryavipariṇāmāt iti .
parihārantaram eva idam matvā paṭhitam .
katham ca idam parihārāntaram syāt .
yadi bhūtapūrve sthānaśabdaḥ vartate .
bhūtapūrve ca api sthānaśabdaḥ vartate .
katham .
buddhyā .
tat yathā kaḥ cit kasmai cit upadiśati prācīnam grāmāt āmrāḥ iti .
tasya sarvatra āmrabuddhiḥ prasaktā .
tataḥ paścāt aha ye kṣīriṇaḥ avarohavantaḥ pṛthuparṇāḥ te nyagrodhāḥ iti. saḥ tatra āmrabuddhyāḥ nyagrodhabuddhim pratipadyate .
saḥ tataḥ paśyati buddhyā āmrān ca apakṛṣyamāṇān nyagrodhān ca ādhīyamānān .
nityāḥ eva ca svasmin viṣaye āmrāḥ nityāḥ ca nyagrodhāḥ .
buddhiḥ tu asya vipariṇamyate .
evam iha api astiḥ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ .
tasya sarvatra astibuddhiḥ prasaktā .
saḥ asteḥ bhūḥ iti astibuddhyāḥ bhavatibuddhim pratipadyate .
saḥ tataḥ paśyati buddhyā astim ca apakṛṣyamāṇam bhavatim ca ādhīyamānam .
nityaḥ eva svasmin viṣaye astiḥ nityaḥ bhavatiḥ .
buddhiḥ tu asya vipariṇamyate .