Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.55
anekālśitsarvasya
Aṣṭādhyāyī 1.1.55
Vṛtti Patañjali

śit sarvasya iti kim udāharaṇam .

idamaḥ iś : itaḥ , iha .

na etat asti prayojanam .

śitkaraṇāt eva atra sarvādeśaḥ bhaviṣyati .

idam tarhi : aṣṭābhyaḥ auś .

nanu ca atra api śitkaraṇāt eva sarvādeśaḥ bhaviṣyati .

idam tarhi : jasaḥ śī jaśśasoḥ śiḥ .

nanu ca atra api śitkaraṇāt eva sarvādeśaḥ bhaviṣyati .

asti anyat śitkaraṇe prayojanam .

kim .

viśeṣaṇārthaḥ .

kva viśeṣaṇārthena arthaḥ .

śi sarvanāmasthānam vibhāṣā ṅiśyoḥ iti .

śit sarvasya iti śakyam akartum .

katham .

antyasya ayam sthāne bhavan na pratyayaḥ syāt .

asatyām pratyayasañjñāyām itsañjñā na syāt .

asatyām itsañjñāyām lopaḥ na syāt .

asati lope anekāl .

yadā anekāl tadā sarvādeśaḥ .

yadā sarvādeśaḥ tada pratyayaḥ .

yadā pratyayaḥ tadā itsañjñā .

yadā itsañjñā tadā lopaḥ .

evam tarhi siddhe sati yat śit sarvasya iti āha tat jñāpayati ācāryaḥ asti eṣā paribhāṣā : na anubandhakṛtam anekāltvam bhavati iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

tatra asarūpasarvādeśāppratiṣedheṣu pṛthaktvanirdeśaḥ anākārāntatvāt iti uktam .

tat na vaktavyam bhavati iti .