kim punaḥ ayam pūrvāntaḥ āhosvit parādiḥ āhosvit abhaktaḥ .
katham ca ayam pūrvāntaḥ syāt katham vā parādiḥ katham vā abhaktaḥ .
yadi antaḥ iti vartate tataḥ pūrvāntaḥ .
atha ādiḥ iti vartate tataḥ parādiḥ .
atha ubhayam nivṛttam tataḥ abhaktaḥ .
kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
abhakte dīrghanalopasvaraṇatvānusvāraśībhāvāḥ .
yadi abhaktaḥ dīrghatvam na prāpnoti : kuṇḍāni vanāni .
nopadhāyāḥ sarvanāmasthāne ca asambuddhau iti dīrghatvam na prāpnoti .
dīrgha .
nalopa : nalopaḥ ca na sidhyati : agne trī te vajinā trī sadhasthā , ta tā piṇḍānām .
nalopaḥ prātipadikāntasya iti nalopaḥ na prāpnoti .
nalopa .
svara : svaraḥ ca na sidhyati : sarvāṇi jyotīṃṣi .
sarvasya supi iti ādyudāttatvam na prāpnoti .
svara .
ṇatva : ṇatvam ca na sidhyati : māṣavāpāṇi vrīhivāpāṇi .
pūrvānte prātipadikāntanakārasya iti siddham , parādau vibhaktinakārasya , abhakte numaḥ grahaṇam kartavyam .
na kartavyam .
kriyate nyāse eva : prātipadikāntanumvibhaktiṣu iti .
ṇatva .
anusvāra : anusvāraḥ ca na sidhyati : dviṣantapaḥ , parantapaḥ .
maḥ anusvāraḥ hali iti anusvāraḥ na prāpnoti .
mā bhūt evam .
naḥ ca apadāntasya jhali iti evam bhaviṣyati .
yaḥ tarhi na jhalparaḥ : vahaṃlihaḥ gauḥ , abhraṃlihaḥ vāyuḥ .
anusvāra .
śībhāva : śībhāvaḥ ca na sidhyati : trapuṇī jatunī tumburuṇī .
napuṃsakāt uttarasya auṅaḥ śībhāvaḥ bhavati iti śībhāvaḥ na prāpnoti .
śībhāva .
evam tarhi parādiḥ kariṣyate .
parādau guṇavṛddhyauttvadīrghanalopānusvāraśībhāvenakārapratiṣedhaḥ .
yadi parādiḥ guṇaḥ pratiṣedhyaḥ : trapuṇe jatune tumburuṇe .
gheḥ ṅiti iti guṇaḥ prāpnoti .
guṇa .
vṛddhi : vṛddhiḥ pratiṣedhyā : atisakhīni brāhmaṇakulāni .
sakhyuḥ asambuddhau iti ṇittve acaḥ ñṇiti iti vṛddhiḥ prāpnoti .
vṛddhi .
auttva : auttvam ca pratiṣedhyam : trapuṇi jatuni tumburuṇi .
idudbhyām aut at ca gheḥ iti auttvam prāpnoti .
auttva .
dīrgha : dīrghatvam ca na sidhyati : kuṇḍāni vanāni .
nopadhāyāḥ sarvanāmasthāne ca asambuddhau iti dīrghatvam na prāpnoti .
mā bhūt evam .
ataḥ dīrghaḥ yañi supi ca iti evam bhaviṣyati .
iha tarhi : asthīni dadhīni priyasakhīni brāhmaṇakulāni .
dīrgha .
nalopa : nalopaḥ ca na sidhyati : agne trī te vajinā trī sadhasthā , ta tā piṇḍānām .
nalopaḥ prātipadikāntasya iti nalopaḥ na prāpnoti .
nalopa .
anusvāra : anusvāraḥ ca na sidhyati : dviṣantapaḥ , parantapaḥ .
maḥ anusvāraḥ hali iti anusvāraḥ na prāpnoti .
mā bhūt evam .
naḥ ca apadāntasya jhali iti evam bhaviṣyati .
yaḥ tarhi na jhalparaḥ : vahaṃlihaḥ gauḥ , abhraṃlihaḥ vāyuḥ .
anusvāra .
śībhāvenakārapratiṣedhaḥ : śībhāve nakārasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : trapuṇī jatunī tumburuṇī .
sanumkasya śībhāvaḥ prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti evam na bhaviṣyati .
yaḥ tarhi nirdiśyate tasya na prāpnoti .
kasmāt .
numā vyavahitatvāt .
evam tarhi pūrvāntaḥ kariṣyate .
pūrvānte napuṃsakopasarjanahrasvatvam dvigusvaraḥ ca .
yadi pūrvantaḥ kriyate napuṃsakopasarjanahrasvatvam dvigusvaraḥ ca na sidhyati .
napuṃsakopasarjanahrasvatvam : ārāśastriṇī dhānāśaṣkulinī niṣkauśāmbinī nirvārāṇasinī .
dvigusvara : pañcāratninī daśāratninī .
numi kṛte anantyatvāt ete vidhayaḥ na prāpnunvanti .
na vā bahiraṅgalakṣaṇatvāt .
na vā eṣaḥ doṣaḥ .
kim kāraṇam .
bahiraṅgalakṣaṇatvāt .
bahiraṅgaḥ num , antaraṅgāḥ ete vidhayaḥ .
asiddham bahiraṅgam antaraṅge .
dvigusvare bhūyān parihāraḥ : saṅghātabhaktaḥ asau na utsahate avayavasya igantatām vihantum iti kṛtvā dvigusvaraḥ bhaviṣyati .