sādhvanuśāsane asmin yasya vibhāṣā tasya sādhutvam .
sādhvanuśāsane asmin śāstre yasya vibhāṣā kriyate saḥ vibhāṣā sādhuḥ syāt .
samāsaḥ ca eva hi vibhāṣā .
tena samāsasya eva vibhāṣā sādhutvam syāt .
astu .
yaḥ sādhuḥ saḥ prayokṣyate. asādhuḥ na prayokṣyate .
na ca eva hi kadā cit rājapuruṣaḥ iti asyām avasthāyām asādhutvam iṣyate .
api ca
dvedhāpratipattiḥ .
dvaidham śabdānām apratipattiḥ .
icchāmaḥ ca punaḥ vibhāṣāpradeśeṣu dvaidham śabdānām pratipattiḥ syāt iti tat ca na sidhyati .
yasya punaḥ kāryāḥ śabdāḥ vibhāṣā asau samāsam nirvartayati .
yasya api nityāḥ śabdāḥ tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
katham .
na vibhāṣāgrahaṇena sādhutvam abhisambadhyate .
kim tarhi .
samāsasañjñā abhisambadhyate : samāsaḥ iti eṣā sañjñā vibhāṣā bhavati iti .
tat yathā : medhyaḥ paśuḥ vibhāṣitaḥ .
medhyaḥ anaḍvān vibhāṣitaḥ iti .
na etat vicāryate : anaḍvān na anaḍvān iti .
kim tarhi ālabdhavyaḥ na ālabdhavyaḥ iti .
kārye yugapadanvācayayaugapadyam .
kāryeṣu śabdeṣu yugapat anvācayena ca yat ucyate tasya yugapadvacanatā prāpnoti : tavyattavyānīyaraḥ , ḍhak ca maṇḍūkāt iti .
yasya punaḥ nityāḥ śabdāḥ prayuktānām asau sādhutvam anvācaṣṭe .
nanu ca yasya api kāryāḥ tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
katham .
pratyayaḥ paraḥ bhavati iti ucyate .
na ca ekasyāḥ prakṛteḥ anekasya pratyayasya yugapat paratvena sambhavaḥ asti .
na api brūmaḥ pratyayamālā prāpnoti .
kim tarhi .
kartavyam iti prayoktavye yugapat dvitīyasya tṛtīyasya ca prayogaḥ prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
arthagatyarthaḥ śabdaprayogaḥ .
artham sampratyāyayiṣyāmi iti śabdaḥ prayujyate .
tatra ekena uktatvāt tasya arthasya dvitīyasya prayogeṇa na bhavitavyam uktārthānām aprayogaḥ iti .
ācāryadeśaśīlane ca tadviṣayatā .
ācāryadeśaśīlanena yat ucyate tasya tadviṣayatā prāpnoti .
ikaḥ hrasvaḥ aṅyaḥ gālavasya prācām avṛddhāt phin bahulam iti gālavāḥ eva hrasvān prayuñjīran prākṣu ca eva hi phin syāt .
tat yathā : jamadagniḥ vai etat pañcamam avadānam avādyat tasmāt na ajāmadagnyaḥ pañcāvattam juhoti .
yasya punaḥ nityāḥ śabdāḥ gālavagrahaṇam tasya pūjārtham deśagrahaṇam ca kīrtyartham .
nanu ca yasya api kāryāḥ tasya api pūjārtham gālavagrahaṇam syāt deśagraham ca kīrtyartham .
tatkīrtane ca dvedhāpratipattiḥ .
tatkīrtane ca dvaidham śabdānām apratipattiḥ syāt .
icchāmaḥ ca punaḥ ācāryagrahaṇeṣu deśagrahaṇeṣu ca dvaidham śabdānām pratipattiḥ syāt iti tat ca na sidhyati .