Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.1.2
vṛddhir ād-aic
Aṣṭādhyāyī 1.1.1
Vṛtti Patañjali

kim punaḥ idam tadbhāvitagrahaṇam : vṛddhiḥ iti evam ye ākāraikāraukārāḥ bhāvyante teṣām grahaṇam āhosvit ādaijmātrasya .

kim ca ataḥ .

yadi tadbhāvitagrahaṇam śālīyaḥ mālīyaḥ iti vṛddhalakṣaṇaḥ chaḥ na prāpnoti .

āmramayam śālamayam vṛddhalakṣaṇaḥ mayaṭ na prāpnoti .

āmraguptāyaniḥ śālaguptayaniḥ vṛddhalakṣaṇaḥ phiñ na prāpnoti .

atha aijmātrasya grahaṇam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti .

iha ca tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti .

astu tarhi aijmātrasya .

nanu ca uktam sarvaḥ bhāsaḥ sarvabhāsaḥ iti uttarapadapadavṛddhau sarvam ca iti eṣaḥ vidhiḥ prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

na evam vijñāyate uttarapadasya vṛddhiḥ uttarapadavṛddhiḥ uttarapadavṛddhau iti .

katham tarhi .

uttarapadasya iti evam prakṛtya yā vṛddhiḥ tadvati uttarapade iti evam etat vijñāyate .

avaśyam ca etat evam vijñeyam .

tadbhāvitagrahaṇe sati api iha prasajyeta : sarvaḥ kārakaḥ sarvakārakaḥ iti .

yad api ucyate iha tāvatī bhāryā asya tāvadbhāryaḥ yāvadbhāryaḥ vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ prāpnoti iti na eṣaḥ doṣaḥ .

na evam vijñāyate vṛddheḥ nimittam vṛddhinimittam vṛddhinimittasya iti .

katham tarhi .

vṛddheḥ nimittam yasmin saḥ ayam vṛddhinimittaḥ vṛddhinimittasya iti .

kim ca vṛddheḥ nimittam. yaḥ asau kakāraḥ ṇakāraḥ ñakāraḥ vā .

atha vā yaḥ kṛtsnāyāḥ vṛddheḥ nimittam .

kaḥ ca kṛtsnāyāḥ vṛddheḥ nimittam .

yaḥ trayāṇām ākāraikāraukārāṇām .