tasya lakṣaṇaṁ yathā tatraiva— vimarṣāt saṁśayādeś ca vitarkas tūha ucyate |
eṣa bhrū-ksepaṇa-śiro’ṅguli-sañcālanādi-kṛt ||
[bha.ra.si. 2.4.132] iti |
vṛndāvana-pradeśe mithaḥ spardhayā nihnuti-līlautsukyam aṅgīkṛtavatoḥ śrī-rādhā-kṛṣṇayoḥ satoḥ tatra ghana-tamasi kuñje nilīnaṁ kṛṣṇaṁ mṛgayantī rādhā tatra kutracit pradeśe bhramarādīnāṁ jāḍyāvakalanāt tasya sthitiṁ niścinvantī vitarkayati |
madhuliho bhramarā vighūrṇanta ānanda-vaihvalyam āpnuvantaḥ madhu na lihate āsvādayanti amī dṛśyamānāḥ |
tathā śuko’pi dāḍima-phalaṁ nādatte na gṛhṇāti bhuṅkte ity arthaḥ |
tatra hetu-garbha-viśeṣaṇam—kalitaḥ prāpto jaḍimā jāḍyaṁ yena saḥ |
iyaṁ hariṇī ca haritam api parṇāgraṁ patrāṅkuraṁ na carati nātti |
atrāpi hetu-garbha-viśeṣaṇam—yato vivarṇā sāttvika-bhāvākrāntā |
tat tasmāt hetoḥ anenaiva pathā, na tv anya-vartmanā dhruvaṁ śaṅke niścaye vā |
svāmī prabhuḥ śrī-kṛṣṇaḥ agāt jagāma |
kimbhūtaḥ ? ibha-varo matta-gajendras tadvad gantuṁ śīlaṁ yasya saḥ |
pūrva-rasāmṛte (2.4.133) ca tatratyam eva padyaṁ, yathā—
na jānīṣe mūrdhnaś cyutam api śikhaṇḍaṁ yad akhilaṁ na kaṇṭhe yan mālyaṁ kalayasi purastāt kṛtam api | tad unnītaṁ vṛndāvana-kuhara-līlā-kalabha he sphuṭaṁ rādhā-netra-bhramara-vara vīryonnatir iyam || [vi.mā. 2.27]
vidagdha-mādhave evānyad api—
kṣauṇīṁ paṅkilayanti paṅkaja-rucor akṣṇoḥ payo-bindavaḥ śvāsās tāṇḍavayanti pāṇḍu-vadane dūrād urojāṁśukam | mūrtiṁ danturayanti santatam amī romāñca-puñjāś ca te manye mādhava-mādhurī śravaṇayor abhyāsam abhyāyayau || [vi.mā. 1.36] phulla-prasūna-paṭalais tapanīya-varṇām ālokya campaka-latāṁ kila kampate’sau | śaṅke niraṅka-nava-kuṅkuma-paṅka-gaurī rādhāsya citta-phalake tilakī-babhūva || [vi.mā. 2.25] dhāvantyāḥ śruti-śaṣkulī-parisaraṁ saṅgād apāṅgād apāṅga-śriyo dhatte hīraka-kuṇḍalaṁ marakatottaṁsa-dyutiṁ subhruvaḥ | vāg-antaḥ smita-bhāg vibhāti tad idaṁ sāṅke sakhī-śikṣayā
vaimukhyaṁ kila kṛtrimaṁ vilasati klāntiṁ mano mā sma gāḥ || [vi.mā. 3.40]
bhavitā savidhe’tra rādhikā yad iyaṁ riṅgati raṅgiṇī puraḥ | mṛga-lañchana-lekhayeva yā
mṛga-mūrtir na tayā viyujyate || [vi.mā. 6.13]
yad agalita-marandaṁ vartate śākhi-vṛndaṁ milati ca yad alabdha-prema-ghūrṇā khagālī | tad iha nahi sikhaṇḍottaṁsinī sā praviṣṭā
nikhila-bhuvana-ceto-hāriṇī kāpi vidyā || [vi.mā. 6.28]
dṛṣṭaṁ bimbita-dhātu-citra-racanaṁ śaibyā lalāṭaṁ mayā śyāmā-kuntala-cāmaraṁ ca viluṭhad-vanya-srajoḍḍāmaram | guñjā-hāra-latārdha-mañjur adhunā bhadrā-bhujāntas tathā
tathyaṁ viddhi sa nāgarī-gurur abhūd govardhanasyātithiḥ || [vi.mā. 4.1] lalita-mādhave ca— vasantī śuddhānte madhurima-parītā madhuripor iyaṁ tanvī sadyaḥ svayam iha bhavitrī karagatā |
vṛtāṅgīm uttuṅgair avikalamadhūlī-parimalaiḥ praphullāṁ rolambe nava-kamalinīṁ kaḥ kathayati ||
[la.mā. 6.27] sādharmyaṁ madhuripu-viprayoga-bhājāṁ tanvaṅgī muhur iyam aṅgakais tanoti |
ākṛtyā śriyam api mādhavīṁ kim enāṁ dainye’pi prathayitum ārtayaḥ kṣamante ||
[la.mā. 6.23] dṛṣṭir vahaty uparatiṁ śvastiānupūrvī namrīkaroty adhara-pallava-tāmratāṁ ca |
gaṇḍa-dvayī ca paricumbati kambu-kāntiṁ mad-vismayaṁ sthitir iyaṁ sutanos tanoti ||
[la.mā. 6.22] ātanvatī pikās tathā madhuliho vācaṁyamānāṁ vrataṁ mākandeṣu darodgatā api jaḍī-bhāvaṁ bhajanty aṅkurāḥ |
ardhodgīrṇa-mukhāpy aśoka-nikare viṣkambhate mañjarī kālindī-taṭa-sīmni hanta kim iyaṁ suptā madhu-śrīr abhūt ||
[la.mā. 7.30] asau vyasta-nyastā viśadayati mālā vivaśatā vibhakteyaṁ carcā nayana-jala-vṛṣṭiṁ kathayati |
karotkampaṁ tasyā vadati tilakaṁ kuñcitam idaṁ kṛśāṅgyāḥ premāṇaṁ varivasitam eva prathayati ||
[la.mā. 7.32] hṛdayāntara-sphurad-amanda-vedanā- bhara-vāvadūka-vadanāmbuja-dyutiḥ |
nayanānta-tāṇḍavita-nīla-kuntalā sudatī mad-akṣi-padavīṁ prapadyate ||
[la.mā. 7.33] akalpi sura-śilpinā parikalayya māyāmayī sukhāya mama rādhikā dhruvam amanda-vṛndāvane |
bhaved iha kuśa-sthalī-nagara-nītibhir durgame mamāntara-varodhane kva nu tadīya-sambhāvanā ||
[la.mā. 7.34] pūrvekṣita-vyasana-lakṣma-vimukta-mūrtir antar-nigūḍha-sukha-sākṣi-mukha-prasādā |
adya sphurat-tarala-dṛṣṭir ihopalabdhiṁ kaṁsāri-saṅama-nidheḥ sutanur vyanakti ||
[la.mā. 8.39] padyāvalyāṁ ca—
siddhāntayati na kiñcid bhramayati dṛśām eva kevalaṁ rādhā | tad avagataṁ sakhi lagnaṁ
kadamba-taru-devatāmarutā || [padyā. 180]
priyasakhi na jagāma vāmaśīlaḥ sphuṭam amunā nāgareṇa nandasūnuḥ | adalita-nalinī-dalaiva vāpī
yad ahata-pallava eva kānanāntaḥ || [padyā. 318] ||