Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 13
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.13.44
yan manyase dhruvaṁ lokam adhruvaṁ vā na cobhayam |
sarvathā na hi śocyās te snehād anyatra mohajāt ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
īśvarādhīnatvān na śokaḥ kārya ity uktam |
śoka-tattve ca vicāryamāṇo nirviṣayo’yaṁ śoka ity āha |
yadyapi lokaṁ janaṁ dhruvaṁ jīva-rūpeṇa |
adhruvaṁ deha-rūpeṇa |
na ceti |
na dhruvaṁ nāpy adhruvam |
śuddha-brahmarūpeṇānirvacanīyatvena vā ubhayaṁ cij-jaḍāṁśataḥ |
sarvathā caturṣv api pakṣeṣu te pitrādayo na śocyāḥ |
snehād anyatra |
sneha eva kevalaṁ śoka-hetuḥ sa cājñāna-mūla ity arthaḥ ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
na vyākhyātam.
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
īśvarādhīnatvān na śokaḥ kārya ity uktam, lokatattve tu vicāryamāṇe nirviṣayo’yaṁ śoka ity āha—yad yadi lokaṁ janaṁ dhruvaṁ jīva-rūpeṇa adhruvaṁ deha-rūpeṇa na ubhayaṁ na dhruvaṁ nāpy adhruvaṁ brahma-rūpeṇa vā śabdād ubhayaṁ ca cij-jaḍāṁśa-rūpeṇa |
sarvathā caturṣv api pakṣeṣu te pitrādayo na śocyāḥ snehād anyatra vivekādau sati |
sneha eva kevalaṁ śoka-hetuḥ sa cājñāna-mūla ity arthaḥ |
mohajād ity anena bhagavad-bhakti-sambandhī sneho vyāvṛttaḥ |
tad-utthaṁ śokaṁ tu karuṇa-rasa-sthāyi-bhāvaṁ paramopādeyaṁ manyate ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
prāṇi-saṁyoga-viyogayor īśādhīnatvāc-choko na yogya ity uktam |
idānīṁ vastu-svarūpe parīkṣyamāṇe na śokāvakāśa ity āha—ya yadi lokaṁ jīva-rūpeṇa dhruvaṁ deha-rūpeṇādhruvaṁ manyase, na cobhayaṁ dhruvādhruva-bhinnam ity arthaḥ |
sarvarthā prakāratraye'pi te pitrādayaḥ śocyā na bhavanti |
dhruva-pakṣe kūṭasthatvān na śokaḥ adhruva-pakṣe nitya-vinaśvaratvān na saḥ, dhruvādhruva-bhinna-pakṣe tādṛśasyaikasyā-sattvena śokasya nirviṣayatvāt-tathā |
tarhi kiṁ-nimitto'yaṁ loke śokas tatrāha —snehād anyatra mohajād iti |
deha-gehādāvahaṁmameti viparīta jñānaṁ-mohaḥ, taj-jātāt snehād anyatreti tādṛśaḥ snehaḥ śokasthānam ity arthaḥ |
tathā ca bhrānti-janyaḥ snehaḥ śoka-hetur na hari-tad-bhakta-snehas tatheti ||