puruṣāṇāṁ svabhāvena vihitān narajāti-sādhāraṇān dharmān varṇayāsāseti tṛtīyena sambandhaḥ |
tato yathāvarṇaṁ yathāśramam iti yogyatāyām avyayībhāvaḥ, varṇa-yogyānāśrama-yogyāṁś ca dharmān ity arthaḥ |
tato vairāgya-rāgābhyām upādhibhyāṁ krameṇāmnāta-muktam ubhayaṁ pravṛtti-nivṛtti-rūpaṁ lakṣaṇaṁ yeṣāṁ tān |
ayam arthaḥ—na khalu brahma-caryādayaś catvāra āśramāḥ sarvair dvijaiḥ sarve kramād evānuṣṭheyāḥ iti niyamaḥ, kintu vairāgye tīkṣne sati brahma-caryād eva pārivrājyaṁ, viṣaya-rāge tu sati gārhasthye stheyaṁ, rāgamāndye tu kramād iti |
yathāha śrutiḥ—brahmacaryaṁ samāpya gṛhībhaved-gṛhībhūtvā vanībhaved-vanībhūtvā pravrajed yadivetarathā brahmacaryād eva pravrajed gṛhād vā vanād vā, yad ahar eva virajet-tad ahar eva pravrajed iti [yājñavalkyopa. 1] tathā ca śrutyanusāreṇa tān varṇayāmāseti ||