kimartham idam ucyate .

akāraḥ ayam akṣarasamāmnāye vivṛtaḥ upadiṣṭaḥ tasya saṃvṛtatāpratyāpattiḥ kriyate .

kim punaḥ kāraṇam vivṛtaḥ upadiśyate .

ādeśārtham savarṇārtham akāraḥ vivṛtaḥ smṛtaḥ .

ākārasya tathā hrasvaḥ tadartham pāṇineḥ a a .

ādeśārtham tāvat .

vṛkṣābhyām , devadattā3 .

āntaryataḥ vivṛtasya vivṛtau dīrghaplutau yathā syātām .

savarṇārtham ca .

akāraḥ savarṇagrahaṇena ākāram api yathā gṛhṇīyāt .

ākārasya tathā hrasvaḥ .

tathā ca atikhaṭvaḥ , atimālaḥ iti atra ākārasya hrasvaḥ ucyamānaḥ vivṛtaḥ prāpnoti saḥ saṃvṛtaḥ syāt iti evamarthā prayāpattiḥ .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

akārasya pratyāpattau dīrghapratiṣedhaḥ .

akārasya pratyāpattau dīrghasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

khaṭvā mālā .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yathā eva prakṛtitaḥ savarṇagrahaṇam evam ādeśataḥ api bhavitavyam tatra āntaryataḥ hrasvasya hrasvaḥ dīrghasya dīrghaḥ bhaviṣyati .

ādeśasya ca anaṇtvāt na savarṇagrahaṇam .

ādeśasya ca anaṇtvāt savarṇānām grahaṇam na prāpnoti .

keṣām .

udāttānudāttasvaritānunāsikānām .

siddham tu taparanirdeśāt .

siddham etat .

katham .

taparanirdeśāt .

taparanirdeśaḥ kartavyaḥ .

at a* iti .

aparaḥ āha : akārasya pratyāpattau dīrghapratiṣedhaḥ .

akārasya pratyāpattau dīrghasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : khaṭvā mālā .

na eṣaḥ doṣaḥ .

dīrghoccāraṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .

idam tarhi prayojanam .

vṛkṣābhyām plakṣābhyām .

atra api dīrghavacanasāmarthyāt na bhaviṣyati .

idam tarhi .

api kākaḥ śyenāyate .

nanu ca atra api dīrghavacanasamarthyāt eva na bhaviṣyati .

asti anyat dīrghavacane prayojanam .

kim .

dadhīyati madhūyati .

atra eva ca eṣaḥ doṣaḥ ādeśasya ca anaṇtvāt savarṇānām grahaṇam na prāpnoti .

keṣām .

udāttānudāttasvaritānunāsikānām .

siddham tu taparanirdeśāt .

siddham etat .

katham .

taparanirdeśāt .

taparanirdeśaḥ kartavyaḥ .

at at iti .

ekaśeṣanirdeśāt vā svarabhinnānām bhagavataḥ pāṇineḥ siddham .

ekaśeṣanirdeśāt vā svarabhinnānam bhagavataḥ pāṇineḥ ācāryasya siddham .

ekaśeṣanirdesaḥ ayam .

a , a , a iti