Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.4.32
ijādeḥ sanumaḥ
Aṣṭādhyāyī 8.4.32
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate na kṛtyacaḥ iti eva siddham .

niyamārthaḥ ayam ārambhaḥ .

ijādeḥ eva ca sanumkāt na anyasmāt sanumkāt iti .

kva mā bhūt .

pramaṅkanam parimaṅkanam .

sanumaḥ ṇatve avadhāraṇāprasiddhiḥ vidheyabhāvāt .

sanumaḥ ṇatve avadhāraṇasya aprāptiḥ .

kim kāraṇam .

vidheyabhāvāt .

kaimarthakyāt niyamaḥ bhavati .

vidheyam na asti iti kṛtvā .

iha ca asti vidheyam .

kim .

ṇyantāt vibhāṣā prāptā tatra nityam ṇatvam vidheyam .

tatra apūrvaḥ vidhiḥ astu niyamaḥ astu iti apūrvaḥ vidhiḥ bhaviṣyati na niyamaḥ .

siddham tu pratiṣedhādhikāre sanumgrahaṇāt .

siddham etat .

katham .

pratiṣedhādhikāre sanumgrahaṇāt .

pratiṣedhādhikāre sanumgrahaṇam kartavyam .

na bhābhūpūkamigamipyāyivepisanumām iti .

iha api tarhi na prāpnoti .

preṅgaṇam preṅgaṇīyam .

kṛtsthasya ca ṇatve ijādeḥ sanumaḥ grahaṇam .

kṛtsthasya ca ṇatve ijādeḥ sanumaḥ grahaṇam kartavyam .

sidhyati sūtram tarhi bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam sanumaḥ ṇatve avadhāraṇāprasiddhiḥ vidheyabhāvāt iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

halaḥ iti vartate .

kva prakṛtam .

halaścejupadhāt iti .

tat vai tatra ādiviśeṣaṇam antaviśeṣaṇena ca iha arthaḥ .

katham punaḥ jñāyate tatra ādiviśeṣaṇam iti .

ijupadhāt iti ucyate atra na arthaḥ antaviśeṣaṇena .

tatra ādiviśeṣaṇam sat iha antaviśeṣaṇam bhaviṣyati .

katham .

ijādeḥ iti ucyate tatra na arthaḥ ādiviśeṣaṇena .

atha vā ijādeḥ sanumaḥ iti atra ṇervibhāṣā iti etat anuvartiṣyate