Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.4.14.1
upasargād asamāse 'pi ṇa-upadeśasya
Aṣṭādhyāyī 8.4.14
Vṛtti Patañjali

asamāsagrahaṇam kimartham .

samāse iti vartate asamāse api yathā syāt .

praṇamati pariṇamati .

kva punaḥ samāsagrahaṇam prakṛtam .

pūrvapadātsañjñāyāmagaḥ iti .

katham punaḥ tena samāsagrahaṇam śakyam vijñātum .

pūrvapadagrahaṇasāmarthyāt .

samāse eva etat bhavati pūrvapadam uttarapadam iti .

atha apigrahaṇam kimartham .

samāse api yathā syāt .

praṇāmakaḥ pariṇāmakaḥ .

yadi tarhi samāse ca asamāse ca iṣyate na arthaḥ asamāsepigrahaṇena .

nivṛttam pūrvapadāt iti .

aviśeṣeṇa upasargāt ṇatvam vakṣyāmi .

samāse niyamāt na prāpnoti .

asiddham upasargāt ṇatvam tasya asiddhatvāt niyamaḥ na bhaviṣyati .

evam tarhi siddhe sati yat asamāse apigrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na yoge yogaḥ asiddhaḥ .

kim tarhi prakaraṇe prakaraṇam asiddham iti .

kim etasya jñapane prayojanam .

yat tat uktam niṣkṛtam niṣpītam iti atra satvasya asiddhatvāt ṣatvam na prāpnoti iti saḥ na doṣaḥ bhavati