Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.3.56
saheḥ sāḍaḥ saḥ
Aṣṭādhyāyī 8.3.56
Vṛtti Patañjali

sagrahaṇam kimartham na saheḥ sāḍaḥ mūrdhanyaḥ bhavati iti eva ucyeta .

saheḥ sāḍaḥ mūrdhanyaḥ bhavati iti ucyamāne antyasya prasajyeta .

nanu ca antyasya mūrdhanyavacane prayojanam na asti iti kṛtvā sakārasya bhaviṣyati .

kutaḥ nu khalu etat anantyārthe ārambhe sakārasya bhaviṣyati .

na punaḥ ākārasya syāt .

sthane antaratamaḥ bhavati iti sakārasya bhaviṣyati .

bhavet prakṛtitaḥ antaratamanirvṛttau satyām siddham syāt .

ādeśataḥ tu antaratamanirvṛttau satyām ākārasya prasajyeta .

tasmāt sakāragrahaṇam kartavyam .

uttarārtham ca sakāragrahaṇam kriyate .

ādeśapratyayayoḥ sakārasya yathā syāt .

iha mā bhūt .

citam , stutam .

atha sahigrahaṇam kimartham na sāḍaḥ saḥ bhavati iti eva ucyeta .

saheḥ eva sāḍrūpam bhavati na anyasya .

yadi evaṃ .

sāḍaḥ ṣatve samānaśabdapratiṣedhaḥ .

sāḍaḥ ṣatve samānaśabdānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

sāḍaḥ daṇḍaḥ. sāḍaḥ vṛścikaḥ iti .

arthavadgrahaṇāt siddham .

arthavataḥ sāḍśabdasya grahaṇam na ca eṣaḥ arthavān .

arthavadgrahaṇāt siddham iti cet taddhitalope arthavattvāt pratiṣedhaḥ .

arthavadgrahaṇāt siddham iti cet taddhitalope arthavattvāt pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

saha aḍena sāḍaḥ sāḍasya apatyam sāḍiḥ atra prāpnoti .

na vaktavyaḥ .

ṣatvatukoḥ ekādeśasya asiddhatvāt na eṣaḥ sāḍśabdaḥ .

evam api saha ḍena saḍaḥ saḍasya apatram sāḍiḥ atra prāpnoti .

tasmāt sahigrahaṇam kartavyam