Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.2.108.2
tayor y-v-āv aci saṃhitāyām
Aṣṭādhyāyī 8.2.108
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate na ikaḥ yaṇ aci iti eva siddham .

na sidhyati .

asiddhaḥ plutaḥ plutavikārau ca imau .

siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu .

katham jñāyate .

yat ayam plutaḥ prakṛtyā iti plutasya prakṛtibhāvam śāsti .

katham kṛtvā jñāpakam .

sataḥ hi kāryiṇaḥ kāryeṇa bhavitavyam .

idam tarhi prayojanam dīrghaśākalapratiṣedhārtham .

dīrghatvam śākalam ca mā bhūt iti .

agnā3yindram .

paṭā3vudakam .

etat api na asti prayojanam .

ārabhyate plutapūrvasya yaṇādeśaḥ plutapurvasya dīrghaśākalapratiṣedhārtham iti .

tat na vaktavyam bhavati .

avaśyam tat vaktavyam yau plutapūrvau idutau aplutavikārau tadartham .

bho3yindra .

bho3yiha iti .

yadi tarhi tasya nibandhanam asti tat eva vaktavyam idam na vaktavyam .

idam api avaśyam vaktavyam svarārtham .

tena hi sati udāttasvaritayoryaṇaḥsvarito'nudāttasya iti eṣaḥ svaraḥ prasajyeta .

anena punaḥ sati asiddhatvāt na bhaviṣyati .

yadi tarhi asya nibandhanam asti idam eva vaktavyam tat na vaktavyam .

nanu ca uktam tat api avaśyam vaktavyam yau plutapūrvau idutau aplutavikārau tadartham bho3yindra bho3yiha iti .

chāndasam etat dṛṣṭānuvidhiḥ chandasi bhavati .

yat tarhi na chāndasam .

bho3yindram sāma gāyati .

eṣaḥ api chandasi dṛṣṭasya anuprayogaḥ iti .

kim nu yaṇā bhavati iha na siddham yvau idutoḥ yat ayam vidadhāti .

tau ca mama svarasandhiṣu siddhau śākaladīrghavidhī tu nivartyau .1. ik tu yadā bhavati plutapūrvaḥ tasya yaṇam vidadhāti apavādam .

tena tayoḥ ca na śākaladīrghau yaṇsvarabādhanam eva tu hetuḥ