kimartham idam ucyate .
aicoḥ ubhayavivṛddhiprasaṅgāt idutoḥ plutavacanam .
aicoḥ ubhayaviṛddhiprasaṅgāt idutoḥ plutaḥ ucyate .
kim ucyate ubhayavivṛddhiprasaṅgāt iti yadā nityāḥ śabdāḥ nityeṣu ca śabdeṣu kūṭasthaiḥ avicālibhiḥ varṇaiḥ bhavitavyam anapāyopajanavikāribhiḥ .
na eṣaḥ doṣaḥ .
ubhayavivṛddhiprasaṅgāt iti na evam vijñāyate ubhayoḥ vivṛddhiḥ ubhayavivṛddhiḥ ubhayavivṛddhiprasaṅgāt iti .
katham tarhi .
ubhayoḥ vivṛddhiḥ asmin saḥ ayam ubhayavivṛddhiḥ ubhayavivṛddhiprasaṅgāt iti .
imau aicau samāhāravarṇau mātrā avarṇasya mātrā ivarṇovarṇayoḥ iti tayoḥ plutaḥ ucyamāne ubhayavivṛddhiḥ prāpnoti .
tat yathā .
abhivardhamānaḥ garbhaḥ sarvāṅgaparipūrṇaḥ vardhate .
asti prayojanam etat .
kim tarhi iti .
tatra ayatheṣṭaprasaṅgaḥ .
tatra ayatheṣṭam prasajyeta .
caturmātraḥ plutaḥ prāpnoti .
siddham tu idutoḥ dīrghavacanāt .
siddham etat .
katham .
idutoḥ dīrghaḥ bhavati iti vaktavyam .
tat etat katham kṛtvā siddham bhavati .
yadi samaḥ pravibhāgaḥ mātrā avarṇasya mātrā ivarṇovarṇayoḥ .
atha hi ardhamātrā avarṇasya adhyardhamātrā ivarṇovarṇayoḥ ardhatṛtīyamātraḥ prāpnoti .
atha hi adhyardhamātrā avarṇasya ardhamātrā ivarṇovarṇayoḥ ardhacaturthamātraḥ prāpnoti .
sūtram ca bhidyate .
yathānyāsam eva astu .
nanu ca uktam tatra ayatheṣṭaprasaṅgaḥ iti .
tatra sauryabhagavatā uktam aniṣṭijñaḥ vāḍavaḥ paṭhati .
iṣyate eva caturmātraḥ plutaḥ