Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.2.106
plutāv aica idutau
Aṣṭādhyāyī 8.2.106
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate .

aicoḥ ubhayavivṛddhiprasaṅgāt idutoḥ plutavacanam .

aicoḥ ubhayaviṛddhiprasaṅgāt idutoḥ plutaḥ ucyate .

kim ucyate ubhayavivṛddhiprasaṅgāt iti yadā nityāḥ śabdāḥ nityeṣu ca śabdeṣu kūṭasthaiḥ avicālibhiḥ varṇaiḥ bhavitavyam anapāyopajanavikāribhiḥ .

na eṣaḥ doṣaḥ .

ubhayavivṛddhiprasaṅgāt iti na evam vijñāyate ubhayoḥ vivṛddhiḥ ubhayavivṛddhiḥ ubhayavivṛddhiprasaṅgāt iti .

katham tarhi .

ubhayoḥ vivṛddhiḥ asmin saḥ ayam ubhayavivṛddhiḥ ubhayavivṛddhiprasaṅgāt iti .

imau aicau samāhāravarṇau mātrā avarṇasya mātrā ivarṇovarṇayoḥ iti tayoḥ plutaḥ ucyamāne ubhayavivṛddhiḥ prāpnoti .

tat yathā .

abhivardhamānaḥ garbhaḥ sarvāṅgaparipūrṇaḥ vardhate .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

tatra ayatheṣṭaprasaṅgaḥ .

tatra ayatheṣṭam prasajyeta .

caturmātraḥ plutaḥ prāpnoti .

siddham tu idutoḥ dīrghavacanāt .

siddham etat .

katham .

idutoḥ dīrghaḥ bhavati iti vaktavyam .

tat etat katham kṛtvā siddham bhavati .

yadi samaḥ pravibhāgaḥ mātrā avarṇasya mātrā ivarṇovarṇayoḥ .

atha hi ardhamātrā avarṇasya adhyardhamātrā ivarṇovarṇayoḥ ardhatṛtīyamātraḥ prāpnoti .

atha hi adhyardhamātrā avarṇasya ardhamātrā ivarṇovarṇayoḥ ardhacaturthamātraḥ prāpnoti .

sūtram ca bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam tatra ayatheṣṭaprasaṅgaḥ iti .

tatra sauryabhagavatā uktam aniṣṭijñaḥ vāḍavaḥ paṭhati .

iṣyate eva caturmātraḥ plutaḥ