Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.2.42.2
ra-dābhyāṃ niṣthāto naḥ pūrvasya ca daḥ
Aṣṭādhyāyī 8.2.42
Vṛtti Patañjali

vṛddhinimittāt pratiṣedhaḥ .

vṛddhinimittāt pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

kim prayojanam .

prayojanam kārtikṣaitiphaullayaḥ .

kārtiḥ iti vṛddhau kṛtāyām radābhyām iti natvam prāpnoti .

kṣaitiḥ iti vṛddhau kṛtāyām kṣiyodīrghāt iti natvam prāpnoti .

phaulliḥ iti vṛddhau kṛtāyām udupadhatvasanniyogena latvam ucyamānam na prāpnoti .

atha ucyamāne api pratiṣedhe vṛddhinimittāt iti katham idam vijñāyate .

vṛddhiḥ eva nimittam vṛddhinimittam vṛddhinimittāt iti .

āhosvit vṛddhiḥ nimittam asya saḥ ayam vṛddhinimittaḥ vṛddhinimittāt iti .

kim ca ataḥ .

yadi vijñāyate vṛddhiḥ eva nimittam vṛddhinimittam vṛddhinimittāt iti kṣaitiḥ saṅgṛhītaḥ kārtiḥ asaṅgṛhītaḥ .

atha vijñāyate vṛddhiḥ nimittam asya saḥ ayam vṛddhinimittaḥ vṛddhinimittāt iti kārtiḥ saṅgṛhītaḥ kṣaitiḥ asaṅgṛhītaḥ .

ubhayathā ca phaulliḥ asaṅgṛhītaḥ .

yathā icchasi tathā astu .

astu tāvat vṛddhiḥ eva nimittam vṛddhinimittam vṛddhinimittāt iti .

nanu ca uktam kṣaitiḥ saṅgrhītaḥ kārtiḥ asaṅgṛhītaḥ iti .

kārtiḥ ca saṅgṛhītaḥ .

katham .

vṛddhiḥ bhavati guṇaḥ bhavati iti rephaśirāḥ guṇavṛddhisañjñakaḥ abhinirvartate .

atha vā punaḥ astu vṛddhiḥ nimittam asya saḥ ayam vṛddhinimittaḥ vṛddhinimittāt iti .

nanu ca uktam kārtiḥ saṅgṛhītaḥ kṣaitiḥ asaṅgṛhītaḥ iti .

kṣaitiḥ ca saṅgṛhītaḥ .

katham .

yat tat vṛddhiśāstram tasmin vṛddhiśabdaḥ vartate .

saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vā bahiraṅgalakṣaṇatvāt .

na vā vaktavyam .

kim kāraṇam .

bahiraṅgalakṣaṇatvāt .

bahiraṅgā vṛddhiḥ .

antaraṅgam natvam .

asiddham bahiraṅgam antaraṅge .

evam ca kṛtvā latvam api siddham bhavati phaulliḥ iti