Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.2.19
upasargaya ayatau
Aṣṭādhyāyī 8.2.19
Vṛtti Patañjali

kim idam ayatigrahaṇam rephaviśeṣaṇam : ayatiparasya rephasya laḥ bhavati saḥ cet upasargasya bhavati iti .

āhosvit upasargaviśeṣaṇam : ayatiparasya upasargasya yaḥ rephaḥ tasya laḥ bhavati iti .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

rephasya ayatau iti cet pareḥ upasaṅkhyānam .

rephasya ayatau iti cet pareḥ upasaṅkhyānam kartavyam .

palyayate .

vacanāt bhaviṣyati .

asti vacane prayojanam .

kim .

plāyate palāyate .

astu tarhi upasargaviśeṣaṇam .

upasargasya iti cet ekādeśe aprasiddhiḥ .

upasargasya iti cet ekādeśe aprasiddhiḥ bhavati .

plāyate palāyate .

ekādeśe kṛte vyapavargābhāvāt na prāpnoti .

antādivat bhāvena vyapavargaḥ .

ubhayataḥ āśraye na antādivat .

evam tarhi ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyapavargaḥ .

pratiṣidhyate atra sthānivadbhāvaḥ pūrvatrāsiddhe na sthānivat iti .

doṣāḥ eva ete tasyāḥ paribhāṣāyāḥ tasya doṣaḥ saṃyogādilopalatvaṇatveṣu iti .

atha vā punaḥ astu rephaviśeṣaṇam .

nanu ca uktam rephasya ayatau iti cet pareḥ upasaṅkhyānam iti .

vacanāt bhaviṣyati .

nanu ca uktam asti vacane prayojanam kim plāyate palāyate iti .

atra api akāreṇa vyavahitatvāt na prāpnoti .

ekādeśe kṛte na asti vyavadhānam .

ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyavadhānam eva .

pratiṣidhyate atra sthānivadbhāvaḥ pūrvatrāsiddhe na sthānivat iti .

doṣāḥ eva ete tasyāḥ paribhāṣāyāḥ tasya doṣaḥ saṃyogādilopalatvaṇatveṣu iti