Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.2.1.1
pūrvatra asiddham
Aṣṭādhyāyī 8.2.1
Vṛtti Patañjali

yā iyam sapādasaptādhyāyī anukrāntā etasyām ayam pādonaḥ adhyāyaḥ asiddhaḥ veditavyaḥ .

yadi sapādāyām saptādhyāyyām ayam pādonaḥ adhyāyaḥ asiddhaḥ iti ucyate yaḥ iha saptamīnirdeśāḥ pañcamīnirdeśāḥ ca ucyante ṣaṣṭhīnirdeśāḥ ca ucyante te api asiddhāḥ syūḥ .

tatra kaḥ doṣaḥ .

jhalojhali hrasvādaṅgāt saṃyogāntasyalopaḥ iti eteṣām nirdeśānām asiddhatvāt tasminnitinirdeṣṭepūrvasya tasmādityuttarasya ṣaṣṭhīsthāneyogā iti etāḥ paribhāṣāḥ na prakalperan .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yadi api idam tatra asiddham tat tu iha siddham .

katham .

kāryakālam sañjñāparibhāṣam yatra kāryam tatra draṣṭavyam .

jhalojhali .

hrasvādaṅgāt .

saṃyogāntasyalopaḥ .

upasthitam idam bhavati tasminnitinirdiṣṭepūrvasya tasmādityuttarasya ṣaṣṭhīsthāneyogā iti .

yadi kāryakālam sañjñāparibhāṣam iti ucyate iyam api paribhāṣā asti vipratiṣedhe param iti sā api iha upatiṣṭheta .

tatra kaḥ doṣaḥ .

visphoryam avagoryam iti guṇāt dīrghatvam syāt vipratiṣedhena .

ataḥ uttaram paṭhati .

pūrvatrāsiddhe na asti vipratiṣedhaḥ abhāvāt uttarasya .

pūrvatrāsiddhe na asti vipratiṣedhaḥ .

kim kāraṇam .

abhāvāt uttarasya .

dvayoḥ hi sāvakāśayoḥ samavasthitayoḥ vipratiṣedhaḥ bhavati na ca pūrvatrāsiddhe param pūrvam prati bhavati .

yadi evam dogdhā dogdhum ghatvasya asiddhatvāt ḍhatvam prāpnoti kāṣṭhataṭ kūṭataṭ saṃyogādilopsya asiddhatvāt saṃyogāntalopaḥ prāpnoti .

apavādaḥ vacanaprāmāṇyāt .

anavakāśau etau vacanaprāmāṇyāt bhaviṣyataḥ .

tasmāt kāryakālam sañjñāparibhāṣam iti na doṣaḥ