Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 8 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 8.1.51
gatyartha-loṭā lṛṇ na cet kārakaṃ sarvānyat
Aṣṭādhyāyī 8.1.51
Vṛtti Patañjali

lṛṭaḥ prakṛtibhāve kartuḥ anyatve upasaṅkhyānam kārakānyatvāt .

lṛṭaḥ prakṛtibhāve kartuḥ yat kārakam anyat tasya anyatve upasaṅkhyānam kartavyam .

āgaccha devadatta grāmam odanam bhokṣyase .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

kārakānyatvāt .

na cet kārakam sarvānyat iti ucyate sarvānyat ca atra kārakam .

kim punaḥ kāraṇam sarvānyatpratiṣedhena āśrīyate na punaḥ asarvānyadvidhānena āśrīyeta .

kartā ca atra asarvānyaḥ tataḥ kartṛsāmānyāt siddham .

kartṛsāmānyāt siddham iti cet tadbhede anyasāmānye prakṛtibhāvaprasaṅgaḥ .

kartṛsāmānyāt siddham iti cet tadbhede kartṛbhede anyasmin kārakasāmānye prakṛtibhāvaḥ prāpnoti .

āhara devadatta śālīn yajñadatta enān bhokṣyate .

evam tarhi vyaktam eva paṭhitavyam na cet kartā sarvānyaḥ iti .

na cet kartā sarvānyaḥ iti cet anyābhidhāne pratiṣedham eke .

na cet kartā sarvānyaḥ iti cet anyābhidhāne pratiṣedham eke icchanti .

uhyantām devadattena śālayaḥ yajñadattena bhokṣyante iti prāpnoti bhokṣyante iti ca iṣyate .

siddham tu tiṅoḥ ekadravyābhidhānāt .

siddham etat .

katham .

tiṅoḥ ekadravyābhidhānāt .

yatra tiṅbhyām ekam dravyam abhidhīyate tatra iti vaktavyam