Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.4.47
aca upasargāt taḥ
Aṣṭādhyāyī 7.4.47
Vṛtti Patañjali

acaḥ upasargāt tatve ākāragrahaṇam .

acaḥ upasargāt tatve ākāragrahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti iti ākārasya bhaviṣyati .

na sidhyati .

kim kāraṇam .

ādeḥ hi parasya .

atra hi tasmāt iti uttarasya ādeḥ parasya iti dakārasya prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

avarṇaprakaraṇāt siddham .

asya iti vartate .

kva prakṛtam .

asya dvau iti .

yadi avarṇagrahaṇam anuvartate dadbhāve doṣaḥ bhavati .

evam tarhi evam vakṣyāmi daḥ adghoḥ iti .

daḥ yaḥ ākāraḥ tasya at bhavati .

tataḥ acaḥ upasargāt taḥ .

asya iti eva .

evam api sūtrabhedaḥ kṛtaḥ bhavati .

na asau sūtrabhedaḥ .

sūtrabhedam kam upācaranti .

yatra tat eva anyat sūtram kriyate bhūyaḥ vā .

yat hi tat eva upasaṃhṛtya kriyate na asau sūtrabhedaḥ .

atha vā dvitakārakaḥ nirdeśaḥ kriyate saḥ anekāl śit sarvasya iti sarvasya bhaviṣyati .

iha api tarhi prāpnoti .

adbhiḥ , adbhyaḥ iti .

acaḥ iti vartate .

tat ca avaśyam ajgrahaṇam anuvartyam lavābhyām iti evamartham .

atha vā tritakārakaḥ nirdeśaḥ kariṣyate ihārthau dvau uttarārthaḥ ca ekaḥ .

dyateḥ ittvāt acaḥ taḥ .

dyateḥ ittvāt acaḥ taḥ iti etat bhavati vipratiṣedhena .

dyateḥ ittvasya avakāśaḥ .

nirditam , nirditavān .

acaḥ taḥ iti asya avakāśaḥ .

prattam , avattam .

iha ubhayam prāpnoti .

nīttam , vīttam .

acaḥ taḥ iti etat bhavati vipratiṣedhena