kim idam ṭhādeśe varṇagrahaṇam āhosvit saṅghātagrahaṇam .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

ṭhādeśe varṇagrahaṇam cet dhātvantasya pratiṣedhaḥ .

ṭhādeśe varṇagrahaṇam cet dhātvantasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

paṭhitā , paṭhitum .

astu tarhi saṅghātagrahaṇam .

saṅghātagrahaṇam cet aṇādimāthitikādīnām pratiṣedhaḥ .

saṅghātagrahaṇam cet uṇādimāthitikādīnām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

uṇādīnām tāvat .

kaṇṭhaḥ , vaṇṭhaḥ , śaṇṭhaḥ .

iha ca mathitam paṇyam asya māthitikaḥ iti akāralope kṛte tāntāt iti kādeśaḥ prāpnoti .

varṅagrahaṇe punaḥ sati alvidhiḥ ayam bhavati .

tasmāt viśiṣṭagrahaṇam .

tasmāt viśiṣṭasya ṭhakārasya grahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

astu tāvat varṇagrahaṇam .

nanu ca uktam ṭhādeśe varṇagrahaṇam cet dhātvantasya pratiṣedhaḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

aṅgāt iti vartate .

na vā aṅgāt iti pañcamī asti .

evam tarhi pratyayasthasya iti vartate .

kva prakṛtam .

pratyayasthāt kāt pūrvasya ataḥ it āpi asupaḥ iti .

tat vai pañcamīnirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ .

arthāt vibhaktivipariṇāmaḥ bhaviṣyati .

tat yathā .

uccāni devadattasya gṛhāṇi .

āmantrayasva enam .

devadattam iti gamyate .

devadattasya gāvaḥ aśvāḥ hiraṇyam .

āḍhyaḥ vaidhaveyaḥ .

devadattaḥ iti gamyate .

purastāt ṣaṣṭhīnirdiṣṭam sat arthāt prathamānirdiṣṭam dvitīyānirdiṣṭam ca bhavati .

evam iha api purastāt pañcamīnirdiṣṭam sat arthāt ṣaṣṭhīnirdiṣṭam bhaviṣyati .

evam api uṇādīnām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ .

uṇādayaḥ avyutpannāni prātipadikāni .

evam api karmaṭhaḥ iti atra prāpnoti .

evam tarhi aṅgasya iti sambandhaṣaṣṭhī vijñāsyate .

aṅgasya yaḥ ṭhakāraḥ .

kim ca aṅgasya ṭhakāraḥ .

nimittam .

yasmin aṅgam iti etat bhavati .

kasmin ca etat bhavati .

pratyaye .

atha vā punaḥ astu saṅghātagrahaṇam .

nanu ca uktam saṅghātagrahaṇam cet uṇādimāthitikādīnām pratiṣedhaḥ iti uṇādīnām tāvat pratiṣedhaḥ na vaktavyaḥ .

parihṛtam etat uṇādayaḥ avyutpannāni prātipadikāni iti .

yat api ucyate iha ca mathitam paṇyam asya māthitikaḥ iti akāralope kṛte tāntāt iti kādeśaḥ prāpnoti iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

akāralopasya sthānivadbhāvāt na bhaviṣyati .

na sidhyati .

pūrvavidhau sthānivadbhāvaḥ na ca ayam pūrvavidhiḥ .

ayam api pūrvavidhiḥ .

pūrvasmāt api vidhiḥ pūrvavidhiḥ iti .

atha api uṇādayaḥ vyutpādyante evam api na doṣaḥ .

kriyate nyāse eva viśiṣṭagrahaṇam ṭhasya iti