idam vicāryate : ittve kagrahaṇam saṅghātagrahaṇam vā syāt varṇagrahaṇam vā iti .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

ittve kagrahaṇam saṅghātagrahaṇam cet etikāsu aprāptiḥ .

ittve kagrahaṇam saṅghātagrahaṇam cet etikāsvu aprāptiḥ .

etikāḥ caranti .

vacanāt bhaviṣyati .

asti vacane prayojanam .

kim .

kārikā , hārikā .

astu tarhi varṇagrahaṇam .

varṇagrahaṇam cet vyavahitatvāt aprasiddhiḥ .

varṇagrahaṇam cet vyavahitatvāt na prāpnoti .

kārikā , hārikā .

akāreṇa vyavahitatvāt na prāpnoti .

ekādeśe kṛte na asti vyavadhānam .

ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyavadhānam eva .

evam tarhi āha ayam pratyayasthāt kāt pūrvasya iti na kva cit avyavadhānam tatra vacanāt bhaviṣyati .

vacanaprāmāṇyāt iti cet rathakaṭyādiṣu atiprasaṅgaḥ .

vacanaprāmāṇyāt iti cet rathakaṭyādiṣu doṣaḥ bhavati .

rathakaṭyā , gargakāmyā .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yena na avyavadhānam tena vyavahite api vacanaprāmāṇyāt .

kena ca na avyavadhānam varṇena ekena .

saṅghātena punaḥ vyavadhānam bhavati na bhavati ca .

atha vā punaḥ astu saṅghātagrahaṇam .

nanu ca uktam ittve kagrahaṇam saṅghātagrahaṇam cet etikāsu aprāptiḥ iti .

parihṛtam etat vacanāt bhaviṣyati iti .

nanu ca uktam asti vacane prayojanam .

kim .

kārikā , hārikā iti .

atra api ekādeśe kṛte vyapavargābhāvāt na prāpnoti .

antādivadbhāvena vyapavargaḥ .

ubhayataḥ āśraye na antādivat .

evam tarhi ekādeśaḥ pūrvavidhau sthānivat bhavati iti sthānivadbhāvāt vyapavargaḥ .

evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati evañjātīyakānām api ittvam iti yat ayam na yāsayoḥ iti pratiṣedham śāsti