Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.2.26
ṇer adhyayane vṛttam
Aṣṭādhyāyī 7.2.26
Vṛtti Patañjali

kim idam adhyayanābhidhāyikāyām niṣṭhāyām nipātanam kriyate āhosvit adhyayane cet vṛtiḥ vartate iti .

kim ca ataḥ .

yadi adhyayanābhidhāyikāyām niṣṭhāyām nipātanam kriyate siddham vṛttaḥ guṇaḥ vṛttam pārāyaṇam vṛttam guṇasya vṛttam pārāyaṇasya iti na sidhyati .

atha vijñāyate adhyayane cet vṛtiḥ vartate iti na doṣaḥ bhavati .

yathā na doṣaḥ tathā astu .

adhyayane cet vṛtiḥ vartate iti api vai vijñāyamāne na sidhyati .

kim kāraṇam .

vṛtiḥ ayam akarmakaḥ .

akarmakāḥ ca api ṇyantāḥ sakarmakāḥ bhavanti .

akarmkaḥ ca atra vṛtiḥ .

katham punaḥ jñāyate akarmakaḥ atra vṛtiḥ iti .

akarmakāṇām bhāve ktaḥ bhavati iti evam atra bhāve ktaḥ bhavati .

tatra uditaḥ ktvi vibhāṣā yasya vibhāṣā iti iṭpratiṣedhaḥ bhaviṣyati .

atha ṇigrahaṇam kimartham .

vṛttanipātane ṇigrahaṇam aṇyantasya avadhāraṇapratiṣedhārtham .

vṛttanipātane ṇigrahaṇam kriyate aṇyantasya avadhāraṇam mā bhūt iti .

kaimarthakyāt niyamaḥ bhavati .

vidheyam na asti iti kṛtvā .

iha ca asti vidheyam .

kim .

ṇyadhikāt vṛteḥ iṭpratiṣedhaḥ vidheyaḥ .

tatra apūrvaḥ vidhiḥ astu niyamaḥ astu iti apūrvaḥ eva vidhiḥ bhaviṣyati na niyamaḥ .

kutaḥ nu khalu etat adhikārthe ārambhe sati ṇyadhikasya bhaviṣyati na punaḥ sanadhikasya vā syāt yaṅadhikasya vā iti .

tasmāt ṇigrahaṇam kartavyam .

atha kimartham nipātanam kriyate .

nipātanam ṇilpeḍguṇapratiṣedhārtham .

nipātanam kriyate ṇilpārtham iḍguṇapratiṣedhārtham ca