Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.58
idato num dhātoḥ
Aṣṭādhyāyī 7.1.58
Vṛtti Patañjali

atha dhātoḥ iti kimartham .

abhaitsīt , acchaitsīt .

numvidhau upadeśivadvacanam pratyayavidhyartham .

numvidhau upadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ .

upadeśāvasthāyām num bhavati iti vaktavyam .

kim prayojanam .

pratyayavidhyartham .

upadeśāvasthāyām numi kṛte iṣṭaḥ pratyayavidhiḥ yathā syāt .

kuṇḍā , huṇḍā iti .

itarathā hi anakāre pratyayaḥ .

akriyamāṇe hi upadeśivadbhāve anakāre yaḥ pratyayaḥ prāpnoti saḥ tāvat syāt tasmin avasthite num .

tatra kaḥ doṣaḥ .

tatra ayatheṣṭaprasaṅgaḥ .

tatra ayatheṣṭam prasajyeta .

aniṣṭe pratyaye avasthite num .

aniṣṭasya pratyayasya śravaṇam prasajyeta .

dhātugrahaṇasāmarthyāt vā tadupadeśe numvidhānam

dhātugrahaṇasāmarthyāt vā tadupadeśe dhātūpadeśe num bhaviṣyati .

nanu ca anyat dhātugrahaṇasya prayojanam uktam .

kim .

abhaitsīt , acchaitsīt iti .

na etat asti prayojanam .

prayojanam nāma tat vaktavyam yat niyogataḥ syāt .

yat ca atra ikāreṇa kriyate akāreṇa api tat śakyam kartum