Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.50
āj jaser asuk
Aṣṭādhyāyī 7.1.50
Vṛtti Patañjali

iha : ye pūrvāsaḥ , ye uparāsaḥ : āt jaseḥ asuk iti asuki kṛte jasaḥ grahaṇena grahaṇāt śībhāvaḥ prāpnoti .

evam tarhi jasi pūrvāntaḥ kariṣyate .

yadi pūrvāntaḥ kriyate kā rūpasiddhiḥ : brāhmaṇāsaḥ pitaraḥ somyāsaḥ .

savarṇadīghatvena siddham .

na sidhyati .

ataḥ guṇe iti pararūpatvam prāpnoti .

akāroccāraṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .

yadi tarhi prāpnuvan vidhiḥ uccāraṇasāmarthyāt bādhyate savarṇadīrghatvam api na prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yam vidhim prati upadeśaḥ anarthakaḥ saḥ vidhiḥ bādhyate yasya tu vidheḥ nimittam na asau bādhyate .

pararūpam ca prati akāroccāraṇam anarthakam savarṇadīrghatvasya punaḥ nimittam eva .

atha vā asuṭ kariṣyate .

evam api ye pūrvāsaḥ ye uparāsaḥ iti asuṭi kṛte jasaḥ grahaṇena grahaṇāt śībhāvaḥ prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti evam asya na bhaviṣyati .

yaḥ tarhi nirdiśyate tasya kasmāt na bhavati .

asuṭā vyavahitatvāt .

sidhyati .

sūtram tarhi bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam ye pūrvāsaḥ ye uparāsaḥ asuki kṛte jasaḥ grahaṇena grahaṇāt śībhāvaḥ prāpnoti iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

idam iha sampradhāryam .

śībhāvaḥ kriyatām asuk iti kim atra kartavyam .

paratvāt asuk .

atha idānīm asuki kṛte punaḥ prasaṅgavijñānāt śībhāvaḥ kasmāt na bhavati .

sakṛdgatau vipratiṣedhe yat bādhitam tat bādhitam eva iti .