Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.12
ṭā-ṅasi-ṅasām ina-āt-syāḥ
Aṣṭādhyāyī 7.1.12
Vṛtti Patañjali

kimartham inādeśaḥ ucyate na nādeśaḥ eva ucyeta .

kā rūpasiddhiḥ : vṛkṣeṇa plakṣeṇa .

ettve yogavibhāgaḥ kariṣyate .

katham .

idam asti .

bahuvacane jhali et osi ca .

tataḥ āṅi ca .

āṅi ca parataḥ ataḥ ettvam bhavati .

vṛkṣeṇa plakṣeṇa .

tataḥ āpaḥ sambuddhau ca .

āpaḥ āṅi ca osi ca iti .

na evam śakyam .

iha hi anena iti idrūpalopaḥ prasajyeta .

jhali lopaḥ kariṣyate .

na śakyaḥ jhali lopaḥ kartum .

iha hi doṣaḥ syāt .

ayā viṣṭā iti .

evam tarhi anlopāpavādaḥ vijñāsyate .

katham .

evam vakṣyāmi .

an ne ca api ca iti .

tat nakāragrahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

kriyate nyāse eva .

lupanirdiṣṭaḥ nakāraḥ .

yadi evam na upadhāyāḥ iti dīrghatvam prāpnoti .

sautraḥ nirdeśaḥ .

atha vā napuṃsakanirdeśaḥ kariṣyate .

atha kimartham āt ucyate na at eva ucyeta .

kā rūpasiddhiḥ vṛkṣāt : plakṣāt .

savarṇadīrghatvena siddham .

na sidhyati .

ataḥ guṇe pararūpam iti pararūpatvam prāpnoti .

akāroccāraṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .

yadi prāpnuvan vidhiḥ uccāraṇasāmarthyāt bādhyate savarṇadīrghatvam api na prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yam vidhim prati upadeśaḥ anarthakaḥ saḥ vidhiḥ bādhyate yasya tu vidheḥ nimittam eva na asau bādhyate .

pararūpam prati akāroccāraṇam anarthakam savarṇadīrghatvasya punaḥ nimittam eva .