Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.4.120.1
ata ekahalmadhye 'nādeśāder liṭi
Aṣṭādhyāyī 6.4.120
Vṛtti Patañjali

ṇakāraṣakārādeśādeḥ ettvavacanam liṭi .

ṇakāraṣakārādeśādeḥ ettvam liṭi vaktavyam .

nematuḥ , nemuḥ , sehe, sehāte , sehire .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

anādeśādeḥ iti lpratiṣedhaḥ prāpnoti .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

liṭā atra ādeśādim viśeṣayiṣyāmaḥ .

liṭi yaḥ ādeśādiḥ tadādeḥ na iti .

asti anyat liḍgrahaṇasya prayojanam .

kim .

iha mā bhūt : paktā paktum .

na etat asti prayojanam .

kṅiti iti vartate .

evam api pakvaḥ pakvavān iti atra prāpnoti .

abhyāsalopasanniyogena ettvam ucyate na ca atra abhyāsalopasam paśyāmaḥ .

evam api pāpacyate atra prāpnoti .

dīrghatvam atra bādhakam bhaviṣyati .

na aprāpte abhyāsavikāre ettam arabhyate .

tat yatha anyān abhyāsavikārān bādhate evam dīrghatvam api bādheta .

satyam evam etat .

abhyāsavikāreṣu tu jyeṣṭhamadhyamakanīyāṃsaḥ prakārāḥ bhavanti .

tatra hrasvahalādiśeṣau utsargau .

tayoḥ dīrghatvam apavādaḥ ettvam ca .

apavādavipratiṣedhāt dīrghatvam bhaviṣyati .

iha tarhi babhaṇatuḥ , babhaṇuḥ iti abhyāsādeśasya asiddhatvāt ettvam prāpnoti .

phalibhajigrahaṇam tu jñāpakam abhyāsādeśasiddhatvasya .

yat ayam phalibhajyoḥ grahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ siddhaḥ abhyāsādeśaḥ ettve iti .

yadi evam

prathamatṛtīyādīnām ādeśāditvāt ettvābhāvaḥ .

prathamatṛtīyādīnām tarhi ādeśāditvāt ettvam na prāpnoti .

pecatuḥ , pecuḥ , debhatuḥ , debhuḥ .

na vā śasidadyoḥ pratiṣedhaḥ jñāpakaḥ rūpābhede ettvavijñānasya .

na vā eṣaḥ doṣaḥ .

kim kāraṇam .

śasidadyoḥ pratiṣedhaḥ jñāpakaḥ rūpābhede ettvavijñānasya .

yat ayam śasidadyoḥ pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ rūpābhedena yaḥ ādeśādayaḥ na teṣām pratiṣedhaḥ iti .