sanoteḥ anunāsikalopāt āttvam vipratiṣedhena .
sanoteḥ anunāsikalopāt āttvam bhavati vipratiṣedhena .
sanoteḥ anunāsikalopasya avakāśaḥ anye tanotyādayaḥ .
āttvasya avakāśaḥ anye janādayaḥ .
sanoteḥ anunāsikasya ubhayam prāpnoti .
sātaḥ sātavān iti .
āttvam bhavati vipratiṣedhena .
na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
na hi sanoteḥ anunāsikalopasya anye tanotyādayaḥ avakāśaḥ .
sanoteḥ yaḥ tanotyādiṣu pāṭhaḥ saḥ anavakāśaḥ .
na khalu api āttvasya anye janādayaḥ avakāśaḥ .
sanoteḥ yat āttve grahaṇam tat anavakāśam .
tasya anavakāśatvāt ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
evam tarhi tanotyādiṣu pāṭhaḥ tāvat sāvakāśaḥ .
kaḥ avakāśaḥ .
anyāni tanotyādikāryāṇi .
tanādibhyaḥ tathāsoḥ iti .
āttve api grahaṇam sāvakāśam .
kaḥ avakāśaḥ .
sani ca ye vibhāṣā ca .
ubhayoḥ sāvakāśayoḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
evam api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
paṭhiṣyati hi ācāryaḥ pūrvatra asiddhe na asti vipratiṣedhaḥ abhāvāt uttarasya iti .
ekasya nāma abhāve vipratiṣedhaḥ na syāt kim punaḥ yatra ubhayam na asti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
bhavati iha vipratiṣedhaḥ .
kim vaktavyam etat .
na hi .
katham anucyamām gaṃsyate .
ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati iha vipratiṣedhaḥ iti yat ayam ghumāśthāgāpājahātisām hali iti halgrahaṇam karoti .
katham kṛtvā jñāpakam .
halgrahaṇasya etat prayojanam halādau īttvam yathā syāt iha mā bhūt , godaḥ , kambaladaḥ iti .
yadi ca atra vipratiṣedhaḥ na syāt halgrahaṇam anarthakam syāt .
astu atra īttvam .
īttvasya asiddhatvāt lopaḥ bhaviṣyati .
paśyati tu ācāryaḥ bhavati iha vipratiṣedhaḥ .
tataḥ halgrahaṇam karoti .
na etat asti jñāpakam .
vyavasthārtham etat syāt .
halādau īttvam yathā syāt ajādau mā bhūt iti .
kim ca syāt .
iyaṅādeśaḥ prasajyeta .
nanu ca asiddhatvāt eva iyaṅādeśaḥ na bhaviṣyati .
na śakyam īttvam iyaṅādeśe asiddham vijñātum .
iha hi doṣaḥ syāt : dhiyau dhiyaḥ piyau piyaḥ iti .
na etat īttvam .
kim tarhi .
dhyāpyoḥ samprasāraṇam etat .
samānāśrayam khalu api asiddham bhavati vyāśram ca etat .
katham .
kvau īttvam kvibantasya vibhaktau iyaṅādeśaḥ .
vyavasthārtham eva tarhi halgrahaṇam kartavyam .
kutaḥ hi etat īttvasya asiddhatvāt lopaḥ na punaḥ lopasya asiddhatvāt īttvam iti .
tatra cakrakam avyavasthā prasajyeta .
na asti cakrakaprasaṅgaḥ .
na hi avyavasthākāriṇa śāstreṇa bhavitavyam .
śāstrataḥ nāma vyavasthā .
tatra īttvasya asiddhatvāt lopaḥ lopena vyavasthānam bhaviṣyati .
na khalu api tasmin tat eva asiddham bhavati .
vyavasthārtham eva tarhi halgrahaṇam kartavyam .
halādau īttvam yathā syāt ajādau mā bhūt iti .
kutaḥ hi etat īttvasya asiddhatvāt lopaḥ lopena avasthānam bhaviṣyati na punaḥ lopasya asiddhatvāt īttvam īttvena vyavasthānam syāt .
tat eva khalu api tasmin asiddham bhavati .
katham .
paṭhiṣyati hi ācāryaḥ ciṇaḥ luki tagrahaṇānarthakyam saṅghātasya apratyayatvāt talopasya ca asiddhatvāt iti .
ciṇaḥ luk ciṇaḥ luki eva asiddhaḥ bhavati .
evam tarhi yadi vyavasthārtham etat syāt na eva ayam halgrahaṇam kurvīta .
aviśeṣeṇa ayam īttvam uktvā tasya ajādau lopam apavādam vidadhīta .
idam asti .
ātaḥ lopaḥ iṭi ca iti .
tataḥ ghumāśthāgāpājahātisām .
lopaḥ bhavati iṭi ca ajādau kṅiti .
kimartham punaḥ idam .
īttvam vakṣyāmi tadbādhanārtham .
tataḥ īt .
īt ca bhavati ghvādīnām .
tataḥ eḥ liṅi .
vā anyasya saṃyogādeḥ .
na lyapi .
mayateḥ it anyatarasyām .
tataḥ yati .
yati ca īt bhavati .
saḥ ayam evam laghīyasā nyāsena siddhe sati yat halgrahaṇam karoti garīyāṃsam yatnam ārabhate tat jñāpayati ācāryaḥ bhavati iha vipratiṣedhaḥ iti .