Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.4.34
śāsa idaṅhaloḥ
Aṣṭādhyāyī 6.4.34
Vṛtti Patañjali

śāsaḥ ittve āśāsaḥ kvau .

śāsaḥ ittve āśāsaḥ kvau upasaṅkhyānam kartavyam .

āśīḥ iti .

kim punaḥ idam niyamārtham āhosvit vidhyartham .

katham ca niyamārtham syāt katham vā vidhyartham .

yadi tāvat śāsimātrasya grahaṇam tataḥ niyamārtham .

athi hi yasmāt śāsaḥ aṅ vihitaḥ tasya grahaṇam tataḥ vidhyartham .

yadi api śāsimātrasya grahaṇam evam api vidhyartham eva .

katham .

aṅhaloḥ iti ucyate na ca atra halādim paśyāmaḥ .

nanu ca kvip eva halādiḥ .

kvipaḥ lope kṛte halādyabhāvāt na prāpnoti .

idam iha sampradhāryam .

kviblopaḥ kriyatām aṅhaloḥ itttvam iti kim atra kartavyam .

paratvāt aṅhaloḥ itttvam .

nityaḥ kviblopaḥ .

kṛte api aṅhaloḥ itttve prāpnoti akṛte api .

nityatvāt kviblope kṛte halādyabhāvāt na prāpnoti .

evam tarhi pratyayalakṣaṇena bhaviṣyati .

varṇāśraye na asti pratyayalakṣaṇam .

yadi vā kāni cit varṇāśrayāṇi api pratyayalakṣaṇena bhavanti tathā ca idam api bhaviṣyati .

atha vā evam vakṣyāmi .

śāsaḥ it aṅhaloḥ .

tataḥ kvau .

kvau ca śāsaḥ it bhavati .

āryaśīḥ , mitraśīḥ .

tataḥ āṅaḥ .

āṅpūrvāt ca kvau śāsaḥ it bhavati .

āśīḥ iti .

idam idānīm kimartham .

niyamārtham .

āṅpūrvāt śāsaḥ kvau eva .

kva mā bhūt .

āśāsyate , āśāsyamānaḥ iti .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

aviśeṣeṇa śāsaḥ it bhavati iti uktvā tataḥ aṅi iti vakṣyāmi .

tat niyamārtham bhaviṣyati .

aṅi eva ajādau na anyasmin ajādau iti .

iha api tarhi niyamāt ittvam prāpnoti .

āśāsyate , āśāsyamānaḥ iti .

yasmāt śāseḥ aṅ vihitaḥ tasya grahaṇam na ca etasmāt śāseḥ aṅ vihitaḥ .

katham āśīḥ iti .

nipātanāt siddham .

kim nipātanam .

kṣiyāśīḥpraiṣeṣu tiṅ ākāṅkṣam iti .